COVID-19 Salgınında Temas Edilen Kişi ve Yerler Arasındaki Bağlantıları Bulun

COVID-19 Salgınında Temas Edilen Kişi ve Yerler Arasındaki Bağlantıları Bulun

COVID-19 pandemisinin çok hızlı yayılması nedeniyle herkes fiziksel mesafe kuralını hayatına dahil etmek zorunda kaldı. Bulaşma oranını azaltmak için alınan önlemlerin yanısıra, virüs taşıyan kişilerin öncesinde kimlerle temasta bulunduğu öğrenilerek, o kişilere de test yapılması ve onların da kimlerle görüştüğü veya nerelerde bulunduklarının haritalanması bu salgının yayılmasını önlemede büyük bir önem arz ediyor.

Bu noktada sağlıkçılar, analistler ve karar vericiler bilinmeyenleri yanıtlama zorluğu ile karşı karşıya kalıyor. Cevaplanması gereken en önemli sorulardan bazıları: “COVID-19 hangi bireylere bulaştı?” ve “Bulaşan kişiler kiminle temas kurdu ve nerelere gittiler?” Koronavirüs pozitif çıkan ya da şüpheli olan kişilerin temas ettiği yer ve kişileri izleme, bulaşıcı hastalığın yayılmasını etkili bir şekilde sınırlayabilen bir sağlık müdahalesi olarak önem taşımaktadır. Teması izlemenin amacı; enfekte kişiyle yakın temas halinde olabilecek kişileri tanımlayarak bilgilendirmektir. Bu sayede risk altında olabilecek kişiler fiziksel mesafe, izolasyon, bakım ve tedavi gibi uygun önlemleri alabilirler.

Dünya Sağlık Örgütü teması izlemenin önemine vurgu yapmış ve bu izleme sürecini 3 önemli adımla anlatmıştır: temas kimliği, temas listesi ve temas takibi.

  1. Temas Kimliği: Kişinin virüsü taşıdığı onaylandıktan sonra, kişinin aktiviteleri ve hastalığın başlangıcından bu yana etrafındaki insanlarla iletişimleri ve rolleri sorularak temaslar belirlenir. Temas kişileri enfekte olmuş bir kişiyle temas halinde olan herkes olabilir: aile üyeleri, iş arkadaşları, arkadaşlar veya sağlık hizmeti sağlayıcıları.
  2. Temas Listesi:  Hastalık bulaşmış kişiyle temas kurduğu düşünülen tüm kişiler temas olarak listelenmelidir. Listelenen her kişiyi tanımlanarak temas durumları, bunun ne anlama geldiği, izlenecek eylemleri ve semptom geliştirirse erken bakım almanın önemini bildirmek için çaba gösterilmelidir.
  3. Temas Takibi: Semptomları izlemek ve enfeksiyon bulgularını test etmek için tüm temasların düzenli takibi yapılmalıdır.

Onaylanmış vakaları izlemenin ve hareket kalıplarını anlamanın; şeffaflığın artması, topluluk bilincinin artması ve kaynakların tahsisi gibi konularda faydaları vardır. Hareket kalıplarını anlamak sadece insanlar arasındaki yakın teması belirlemenize değil, aynı zamanda “temas yerlerini” (market, mağaza, kurumlar vb.) belirlemenize de olanak tanır.

Bu blog yazısında temas izlemeyi sağlayacak çözümlerimizden bahsedeceğiz. Buradaki senaryo kısaca şu şekildedir; enfekte olmuş ya da olma ihtimali olan kişi ya da bu kişilerden bilgi toplayan görüşmeci bir form doldurur. Bu formlardan gelen bilgileri hem harita üzerinde hem de grafiksel olarak bağlamayı sağlayan bağlantı analizi yapılır.  Bunlara ek olarak bu bağlantıların zamansal dağılımını çıkararak bir öngörü kazanılması hedeflenir.

Bu çözümde kullanılan ürünler: Survey123 Connect for ArcGIS, ArcGIS Pro for Intelligence ve  ArcGIS Insights‘tır.

Temasların Haritalanması için minimumda;

  • Benzersiz vaka numaraları,
  • Temas bilgileri (yerlerin veya kişilerin adı),
  • Tarihler ve Saatlerin bilgilerine sahip olunmalıdır.

Bu temel bilgiler salgında temas bağlantılarını izlemeyi mümkün kılar. Temas olarak sadece kişi değil aynı zamanda bakkal ya da ofis gibi mekanlar da kabul edilebilir.

Formlarla Temas Bilgilerinin Toplanması

Salgın yayıldıkça kişilerden birebirde bilgi toplamak gittikçe zorlaşabilir. Bunu yapmanın daha kolay ve hızlı bir yolunu bulma düşüncesinden yola çıkarak hasta ya da hasta ile görüşen kişinin hazır bir formu doldurarak bilgi toplama işini hızlandırabilecekleri bir model düşünülmüştür. Aşağıda bu amaçla hazırlanmış bir form örneğini görmektesiniz:

Survey123 for ArcGIS ile hazırlanmış Temas Bilgi Formu Örneği

Belirtileri gösteren ancak henüz durumu onaylanmayan veya test edilmeyen kişiler, mekansal bilgileri de girebildiği bir web formu aracılığıyla temas ettikleri yerleri ve kişileri kendi kendilerine bildirebilirlerse potansiyel “sıcak noktaları” tanımlamaya yardımcı olmak için yeterli bilgi toplanabilir.

Örnek form ile oluşturulan verilerin (mekan ve kişi isimleri) hepsi örnek olması amacıyla üretilmiş olup, hiçbirinin gerçek vakalarla ilgisi bulunmamaktadır.

Bağlantı Grafikleri Oluşturma

ArcGIS Pro for Intelligence uygulamasında Catalog içinden Portal sekmesine geçilir, oluşturulan forma (kendi içeriğim (My Content) ya da gruplardaki (Groups) içeriğim gibi seçeneklerden hangisi içindeyse arama yapılarak) tıklanır ve formun bulunduğu detay katmanınına (Feature Layer (Hosted)) erişilir.

Bu katman çalışma ekranına alınarak, veri üzerinde çalışmaya başlandı. Veriyi içeri aldıktan sonra Contents içinde verinin nasıl göründüğüne bakalım. Aşağıdaki görselde görüldüğü üzere Temas Bilgi Formu altında iki farklı bilgi görünüyor: bunlardan birincisi formu dolduran kişinin hastalık durumu, diğeri ise kişinin mekanla ve diğer bireylerle olan temaslarının bilgisi. Bu bilgilerdeki sembolleri semboloji ayarlarından düzenleyerek harita üzerinde daha okunaklı olması sağlandı.

Verinin Portal’dan ArcGIS Pro for Intelligence’a alınması

Amacımız bağlantıları ortaya çıkarmak ve zamansal dağılımı görmek oluğu için Analizler kısmından “Link Chart” ve “Timeline” kullanacağız. Bağlantı grafiği (Link Chart), verilerinizdeki varlıklar arasındaki ilişkileri görselleştirmenin bir yoludur. Bağlantı grafiği iki ana bileşen içerir: düğümler ve bağlantılar. İçinde bir sembol ve bir etiket bulunan kutular olarak görüntülenebilen düğümler;  varlıkları, herhangi bir kişiyi, yeri veya şeyi temsil eder.  Bağlantı grafiği oluşturmak için öncelikle düğüm noktalarını belirlemek gerekiyor, daha sonra ise bu düğümleri kullanarak bağlantılar oluşturulur. Bağlantılar; grafikteki düğümleri bağlayan çizgilerdir. Düğümlerle eşleşen bağlantıları otomatik olarak yüklemek için bir Bağlantı Kümesi (link set) ekleyebilirsiniz. Bağlantı kümesi oluşturmanız için önemli olan nokta; iki düğüm arasında ortak bir alanın olması, böylece “Key Fields” içinde birbiriyle eşleşen alanları seçerek bağlantıyı sağlayabilirsiniz. (Bu alan; benzersiz referans numarası gibi bir bilgi olabilir.) Bu örnekte bağlantı grafiği; kişilerle temas ettiği kişi ve mekanlar arasında kurulmuştur.

Link Chart ve Timeline araçlarının arayüzdeki yeri

 

Bağlantı grafiği oluştururken “Change Layout” kısmından farklı seçenekleri seçerek bağlantıları farklı şekillerde görselleştirebilirsiniz. Ayrıca linklerin içinde hangi bilgilerin yazacağını ve okların görünümünü de düzenleyebilirsiniz. Bağlantı grafiğinde seçtiğiniz alana düşen bilgiler harita üzerinde de görüntülenebilir. Burada oluşturduğunuz linki haritada görmek içinse “Display Links On Map” seçeneğini seçebilirsiniz. Böylece konumsal olarak da kimin nerelerle temasta olduğunu görüntüleyebilirsiniz.

Bağlantı grafiğinde düzeni değiştirme seçenekleri

Bağlantı grafiğindeki güzel bir özellik ise; aynı kişi farklı günlerde forma bilgi girişi yaparsa, bu bilgileri aynı isim altında tutmaya da olanak veriyor. Örneğin Fatih adlı kişi 13.04.2020 tarihinde hastalığı için muhtemelen diye işaretleyerek temas bilgilerini girmişken, 21.04.2020’de durumunu Pozitif olarak girdiği yeni bir form dolduruyor. İki form da Fatih olarak görünen bağlantı grafiğinin öznitelik bilgisinde görüntülenebilmektedir. Ayrıntılı bilgi için aşağıdaki görseli inceleyebilirsiniz.

Aynı kişinin farklı zamanlarda girdiği bilgiler

Bilgilerin Zaman Çizelgesi İçinde Gösterilmesi

Temasın nerede gerçekleştiğini bilmenin yanı sıra, ne zaman ve ne kadar sürdüğünü anlamak da önemlidir. ArcGIS Pro for Intelligence içindeki Timeline, diğer bir deyişle Zaman Çizelgeleri’ni kullanarak, konum-tabanlı şekilde temasları gerçekleştiği sırayla görselleştirebilirsiniz. Bu, temasların aynı anda mı yoksa aynı zaman aralığında mı gerçekleştiğini belirlemenizi sağlar. Bunun aksine, eğer temaslar arasında günler veya haftalar varsa, muhtemelen aynı kümenin parçası değildirler.

Zaman çizelgesinde olayların nerede ve hangi zaman aralığında sıklaştığını görme

Sezgisel Analitik Yoluyla Web Ortamında Bağlantı Grafiği Oluşturma

Formdan gelen bilgilerle web ortamında kullanabileceğiniz ArcGIS Insights ile neler yapabileceğimize kısaca bakalım.

Seçtiğiniz veri ile oluşturabileceğiniz grafik seçeneklerini sürükle bırak yöntemiyle hızla görüntüleyebilme

ArcGIS Insights verilerinizi hızlı bir şekilde grafiklerle göstermenize olanak sağlayan bir arayüze sahiptir. Formdan gelen bilgileri kullanarak bir çok grafik oluşturabilirsiniz.

Sağdaki görüntüden gördüğünüz grafik seçenekleri içinden Bağlantı Çizgesini kullanarak bağlantı grafiği oluşturabilirsiniz. Bu grafiği mekansal olarak da gösterebilir ve sembolojilerini düzenleyebilirsiniz. Bağlantı çizgilerini özel bir alana göre görselleştirerek veride bulunan gizli kalmış bilgileri hızlıca görselleştirebilirsiniz.

Her grafiğin verideki farklı detayları ön plana çıkaracak gücü bulunduğu içi, istediğiniz kadar kart oluşturarak farklı grafikleri aynı çalışma sayfası içinde kullanabilirsiniz.

 

 

 

ArcGIS Insights ile oluşturulan bağlantı grafiği ve haritada görselleştirilmesi

 

Toplanan bilgiler ışığında enfekte kişilerin temas ettiği sıcak bölgelerin bulunmasıyla;

  • Bu etkin noktalar, yeni test merkezlerinin nerede kurulacağı gibi yanıtın önceliklendirilmesine yardımcı olabilir,
  • Yayılmayı yavaşlatmada gereken desteği artırmak için kamu bilincini arttıracak bilgi levhaları bu bölgelere konabilir,
  • Karar vericilere yardımcı olacak ek mekansal analizler veya coğrafi zenginleştirme gerçekleştirerek uygun halk bilgilendirme kampanyaları ve bu semtlere uygun müdahale tedbirleri tanımlanabilir,
  • Öncelikli olarak dezenfekte edilmesi gereken mekanlar belirlenebilir.

Bu konuda hazırladığımız videomuzu izleyerek daha ayrıntılı bilgi alabilirsiniz.

 

Son olarak; aşağıda bu çözümde kullanılan ürünlere nasıl erişebileceğinizle ilgili kısa bir bilgilendirme bulacaksınız:

COVID-19 pandemisi ile savaşmada Esri’nin sağlamış olduğu Afetle Müdahale Programı içinde kurumlara sağlanan içerikle bu çözümü hayata geçirmeniz için gereken araçların hepsine ve daha fazlasına sahip olacaksınız. Bu konuda bilgi almak için tıklayınız.

  • Survey123 Connect for ArcGIS, form uygulamasının masaüstü kısmı olup sizin ayrıntılı formlar oluşturmanıza olanak verecek birçok özelliği içerir. Ayrıntılı bilgi için tıklayınız.
  • ArcGIS Pro for Intelligence ise  Eklentiler, Coğrafi İşleme Araçları ve diğer proje bileşenleriyle birlikte ArcGIS Pro’nun Yönetilen Yapılandırmasından (Managed Configuration) oluşur. Bu uygulamayı kullanabilmeniz için ArcGIS Pro 2.5 kullanıyor olmanız gerekmektedir. İndirmek için MyEsri veya ArcGIS Solutions olmak üzere iki farklı yol izleyebilirsiniz. Ayrıntılı bilgi için tıklayınız.

MyEsri üzerinden ya da ArcGIS Solutions sayfası içinden erişim

  • ArcGIS Insights web tabanlı bir uygulama olup birçok veriyi kullanmanıza olanak sağlayan ve çok kolay bir şekilde verilerinizi analiz etmenize olanak sağlayan bir arayüz sunar. Bu konuda yazılmış olan blog yazımızdan ayrıntılı bilgiye erişebilirsiniz.

Kaynaklar:

 

ArcGIS Pro 2.5 ile Gelen FMV Yenilikleri

ArcGIS Image Analyst bileşenindeki Full Motion Video (FMV), FMV uyumlu video verilerinin oynatılması ve coğrafi analizi için yetenekler sağlar. FMV uyumlu bir video akışının ve ilişkili meta verilerin tek bir video dosyasına birleştirilmesini ifade eder, bu da videoyu coğrafi olarak kullanılabilir kılar. Sensör sistemleri kamera işaretleme bilgileri, platform konumu ve duruşu ile diğer verileri toplar ve video akışına kodlar. Böylece her video çerçevesi coğrafi konum bilgileri ile ilişkilendirilebilir.

Coğrafi olarak etkinleştirilmiş bu video verileri, ArcGIS Pro’nun hesaplama işleviyle birlikte, sensör dinamiklerinden ve görüş alanından (FOV) tam olarak haberdar olurken videoyu görüntüleme ve değiştirme ve bu bilgileri harita görünümünde görüntüleme olanağı sağlar. Ayrıca, telestrasyon yeteneği sağlayarak özellik verilerini video görünümünde veya harita görünümünde analiz etmenize ve düzenlemenize olanak tanır.

ArcGIS Pro içerisinde bulunan FMV ile;

  • Sensör konumları ve video hatları ile videolarınızı veya canlı yayınlarınızı oynatabilir
  • Raporlama veya analizler için coğrafi referanslı çerçeveler çıkarabilir
  • Haritada veya videodaki önemli katmanları yakalayabilir
  • Durumsal farkındalık için 2B ve 3B görüntüleyicilere entegre edebilirsiniz

FMV Yenilikleri

  • GDB’ ye yazılan VMYI öznitelikleri

  • Video oynatıcı ile obje ölçümleri, dikey ölçümler dahil

  • Video üzerinde kuzey oku görüntüleme

 

  • Daha iyi yorumlama için video geliştirme
    • Parlaklık, kontrast, doygunluk, gama
    • Renkleri ters çevirmek (invert)

  • Birden çok videoyu senkronize etme
  • Video feed manager önceki videoları kolayca görüntülememizi sağlar

ArcGIS Pro’da CHIME Model Aracı ile COVID-19 Sürecini Tahmin Edin!

*Bu blog yazısında Türkiye örneği için kullanılan illere göre vaka sayısı, 27 Nisan 2020 tarihli Sağlık Bakanlığı tarafından açıklanan toplam vaka verisinin nüfusa göre orantılı şekilde dağıtılmasıyla oluşturulmuştur ve mevcut durumu yansıtmamaktadır. Hastanede yatan COVID-19 hastalarının oranı gibi modelin istediği parametreler ise tüm iller  için tahmini olarak belirlenmiş ve sabit tutulmuştur. Lütfen bu örnekte çıkan sonuçları dikkate almayınız.

2019 koronavirüs hastalığı (COVID-19) ve hayatımıza etkileri gelişmeye devam ederken, Esri kullanıcılara ve topluma hizmetler ve kaynaklar hakkında bilgi vermekte, konum bilgisi, coğrafi bilgi sistemi (CBS) ve haritalama yazılımı ile salgının etkisini izlemeye, yönetmeye ve iletmeye yardımcı olmaktadır. COVID-19 salgını sürecinde gördük ki Coğrafi Bilgi Sistemleri (CBS) hayatımızı etkileyen her alanda bilgi toplamak, yayınlamak ve bilgileri anlamlı hale getirmek için ilk başvurduğumuz kaynaklardan biri oluyor. Her gün ya da her saniye bilgi akışını yönetmek, bu bilgilerden bilimsel çıkarımlarda bulunmak ve sonrasında bu bilgi ve verileri doğru analiz etmek ve anlamlandırmak hayati önem taşıyor. Esri Türkiye olarak biz de sizlere bu amaçta hizmet verebilmek için COVID-19 yayılım sürecini küresel olarak izleyebileceğiniz bir panel hazırlamış ve kullanımınıza sunmuştuk. Bu paneli, masaüstü ortamda kullanmak için buraya, mobil kullanım için de buraya tıklayabilirsiniz. Yine sizlerle ‘COVID-19 Sürecini Esri Çözümleriyle Nasıl Yönetirsiniz?’ adlı webinarı gerçekleştirdik. Bu webinarın kaydına da buradan ulaşabilirsiniz.

Esri’nin sizlerle buluşturduğu bir diğer çözüm ise CHIME Model aracıdır. Pennsylvania Üniversitesi’nin geliştirdiği bu model, COVID-19 pandemisi için hastane etki modeli olarak düşünülebilir. Bu araç, SIR (Duyarlı, Enfekte, İyileşmiş) modelini kullanarak hastanelere, şehirlere ve bölgelere kapasite planlaması ile günlük yeni hasta girişleri, yoğun bakım ünitesinde yatan ve entübe gerektiren hastaların tahmin edilmesinde kullanılır. CHIME modelinin nasıl çalıştığını öğrenmek ve daha ayrıntılı bilgi almak istiyorsanız bu adresi ziyaret edebilirsiniz.

CHIME  Model v1.1.1 sürümünün ArcGIS Pro  2.5 ile uyumlu olduğunu unutmayınız.  ArcGIS Pro 2.3 ve üstü kullanımını destekleyen ve yeni geliştirmeler içeren CHIME Model v1.1.2  sürümü de yayınlandı. Bu aracı indirmek için tıklayınız. Aracı indirdikten sonra, indirilen konumdaki .zip dosyasını çıkartınız ve ArcGIS Pro üzerinden dosya bağlantısı kurarak araca erişiniz.

Peki bu model nasıl çalışıyor? CHIME modeli de diğer her modelde olduğu gibi bizden belirli değişkenler belirlememizi istiyor. Zorunlu olarak belirlememiz gereken değişkenler şunlardır:

  1. Nokta ya da Çokgen Detay Sınıfı (Input  Feature Class): Analizin gerçekleşeceği her hastane, hastane servis alanı veya il için bilgi içeren detay sınıfı zorunlu bir değişkendir.
  2. Nüfus Bilgisi (Population): Hastanelerinizin servis alanındaki veya her ildeki toplam nüfusu temsil eden sütundur. Bu, enfekte olmuş kişilerin sayısının yanı sıra hastanede yatış, yoğun bakım (YBÜ) ve entübe gerektiren sayıları da etkileyecektir.
  3. COVID-19 Nedeniyle Mevcutta Hastanede Yatan Kişi Sayısı (Number  of Currently Hospitalized COVID-19 Patients): COVID-19 nedeniyle hastaneye yatırılan hasta sayısını temsil eden sütundur. Bu sayı, enfekte olmuş bireylerin toplam sayısını tahmin etmek için nüfus ve yatış yüzdesiyle  beraber kullanılır.
  4. Projeksiyonu Yapılacak Gün Sayısı (Number of Days to Project): Analize dahil edilecek gün sayısıdır.
  5. Başlangıç Tarihi (Start Date): Hastanede yatış sayısı, yoğun bakımda yatan hasta sayısı ve entübe gerektiren hasta sayısı projeksiyonları hesaplamak için kullanılan başlangıç noktasını temsil eden tarihtir.

*Analiz sonuçları 2 farklı detay sınıfı olarak verilir. Bu detay sınıflarının isimlerini belirlemeyi unutmayınız. Bu detay sınıflarından ‘Daily Forecast Output Feature Class’ zorunlu olup, ‘Summary Output Feature Class’ ise opsiyoneldir.

Modelde, tahmin gerçekleştirebilmek için zorunlu olarak istediği değişkenlerin yanı sıra belirli varsayımlar yapabileceğimiz sabit değer parametreleri de bulunmaktadır. Sabit değer parametrelerini kullandığınızda tahmini yapacağınız hastane, il ve bölgeler için yayılım eğiliminin aynı olduğu varsayılır. Sabit değer parametreleri de modelin çalışması zorunlu değerlerdir. Ancak, bu değerleri varsayılan olarak bırakabilirsiniz. Bu değerler sizin analizi gerçekleştireceğiniz bölgeye uygun değilse değiştirebilirsiniz. Sabit değer parametreleri aşağıdaki gibidir:

  1. İkiye Katlanma Süresi (Doubling Time in Days): Enfekte kişilerin sayısının geçerli tarihten önce ikiye katlanması için gereken gün sayısıdır. Katlama oranı, müdahaleler olmadan enfeksiyon yayılma oranı olarak uygulanır.
  2. Sosyal İzolasyon (Social Distancing): Bu parametre, kişilerin sosyal temasının ne kadar azaldığını temsil eder. İnsanlar arası temasın azalması, el yıkama, toplu taşımda artan temizlik politikaları gibi yöntemlerle yeni enfeksiyonların hızını nasıl yavaşlatabileceğini keşfetmenizi sağlar. Şu anda okulların kapanması veya uzaktan çalışma gibi her bir politakanın doğrudan sosyal teması ne kadar etkileyebileceği belirsiz olsa da, bu parametre projeksiyonların sosyal temastaki yüzde azalmaları ile nasıl değiştiğini görmenizi sağlar.
  3. Yatış Yüzdesi (Hospitalization): Hastaneye yatırılması gereken tüm enfekte vakaların yüzdesidir. Bu yüzde, hastaneye yatırılan COVID-19 hastalarının sayısı ve popülasyonu ile birlikte, halihazırda enfekte olmuş kişilerin tahmini sayısını, çıktıda bildirmektedir.
  4. Yoğun Bakımdaki Hasta Yüzdesi (ICU):  Yoğun bakım ünitesinde tedavi edilmesi gereken enfekte olmuş tüm vakaların yüzdesidir.
  5. Entübe Gereken Hasta Yüzdesi (Ventilated): Entübeye ihtiyaç duyan tüm enfekte vakaların yüzdesidir.
  6. Enfekte Geçirilen Gün (Infectious Days): Bir kişinin başka bir kişiyi enfekte edebileceği gün sayısını temsil eden alandır.
  7. Ortalama Hastane Kalma Süresi (Average Hospital Length of Stay): COVID-19 hastalarının hastanede kalması gereken ortalama gün sayısıdır.
  8. Yoğun Bakımda Ortalama Gün (Average Days in ICU): COVID-19 hastalarının yoğun bakıma ihtiyaç duydukları ortalama gün sayısıdır.
  9. Entübede Ortalama Gün Sayısı (Average Days on Ventilator): COVID-19 hastaları için ortalama entübe gerekli gün sayısıdır.

Sabit model parametrelerini kullandığınızda tahmini yapacağınız hastane, il ve bölgeler için yayılım eğiliminin aynı olduğu varsayılır. Örneğin, hastanelerde COVID-19 nedeniyle önümüzdeki 90 gün içinde yatması gereken hasta sayısını tahmin edebilirsiniz. Her hastanenin hizmet verdiği nüfusu ve şu anda her birinde COVID-19 nedeniyle hastaneye yatırılan hasta sayısını bildiğinizi varsayın. Hastane noktası katmanınızı kullanarak, aracı tüm model gruplarının benzer sosyal izolasyon ve hastaneye yatış eğilimine sahip olduğu varsayımıyla tahminler oluşturabilirsiniz.

Daha doğru ve gerçekçi modeller oluşturmak isterseniz, sabit model parametreleri yerine sütun tabanlı parametreleri seçebilirsiniz. Bu size yukarda belirtilen tüm değişkenleri, hastane servis alanı ya da il bazında belirlemenizi sağlar. Sabit model parametreleri ile tüm iller için sosyal izolasyon ya da hastanede yatan hasta sayılarının aynı olduğunu varsayarken, sütun tabanlı parametreler ile her bir il için farklı değer tanımlarsınız. Bu da sizin nokta ya da çokgen detay sınıfınız içindeki sütunlardır.

Sütun  tabanlı paremetreler, sabit model parametreleri ile aynı parametrelerdir. Yukarıdaki görüntüden de görebileceğiniz gibi katmanınız içindeki her bir il için değer içeren sütunları seçebilirsiniz. İsterseniz  sabit model parametrelerini ve sütun tabanlı parametrelerini hibrit olarak kullanabilirsiniz. Örneğin, ikiye  katlanma ve sosyal izolasyon gibi değerleri tüm iller için sabit tutabilir. Hastanede yatan hasta yüzdesini ise il bazlı yapabilirsiniz.

Aracı çalıştırdığınızda çıktı olarak size bir detay sınıfı oluşturur. Bu detay sınıfı içinde hastanedeki COVID-19 nedeniyle yeni giriş yapacak, enfekte olacak, iyileşecek  ve  günlük yoğun bakıma girecek hasta sayısı gibi bilgileri içerir. Bunu tanımladığınız gün içerisinde tarihsel olarak yapar. Aşağıdaki örnek çalışmada COVID-19 nedeniyle günlük olarak hastanelerde yatan hasta sayılarının illere göre dağılımını görüyorsunuz.

*Bu çalışmada kullanılan veriler tahmini olarak üretilmiştir. Lütfen sonuçları dikkate almayınız.

Araç aynı zamanda opsiyonel olarak özet katmanı oluşturur. Bu katman hastane ile ilgili bilgileri içerir. Toplam yatak kapasitesi, toplam entübe  ve toplam YBÜ yatak kapasitesi gibi ek parametreler sağlandıysa, araç aynı zamanda öngörülen ihtiyaçlar ve toplam kaynaklar arasındaki maksimum farkı da hesaplar. Böylece hangi illerde yatak sayıları için kaynak ayırmanız gerektiğini bulabilirsiniz.

Araç bu detay sınıfına ek olarak 3 adet projeksiyon grafiği oluşturur. Bunlardan ilki günlük yeni hasta girişlerinin projeksiyonudur. Aşağıdaki gördüğünüz mavi noktalar ise aracın opsiyonel olarak ürettiği özet katmanıdır. Burada il bazında hastanelerde hasta sayılarının zirve yaptığı zamanı görmektesiniz. Noktaların büyüklüğü ise, hasta sayısını göstermektedir.

Üretilen bir diğer grafik, hastanedeki hasta, entübe gerektiren ve yoğun bakım gerektiren hasta sayısının kümülatif projeksiyonudur.

Üretilen son grafik ise enfekte ve iyileşme sayılarının projeksiyonudur. Tüm Türkiye için bu grafikleri görselleştirebileceğiniz gibi aynı zamanda haritadan il seçerek bu grafikleri filtreyebilirsiniz.

Bu yaptığınız analizi, ArcGIS Online ya da ArcGIS Enterprise aracılığıyla web ortamına taşıyabilirsiniz. Burada hazır şablonlar kullanarak, kod yazmadan web uygulamaları ve hikaye haritaları oluşturabilir ve böylece ilgili kişileri ve kamuyu bilgilendirebilirsiniz.

COVID-19 sürecindeki diğer Esri çözümlerini takip etmek için Esri Türkiye web sitesini, blog sayfamızı ve webinarlarımızı takip edebilirsiniz.

 

Bu yazı için bir etiket bulunmamaktadır.

Özelleşmiş Harita Elemanları ile Haritanız Kendi Kendini Anlatsın!

ArcGIS platformları, harita elemanlarının ihtiyaca yönelik özelleştirmelerini destekler. Detaylarınızın etiketlerini (Label) ve açılır pencerelerini (Pop-up) basit kodlarla ihtiyacınıza uygun bir şekilde özelleştirerek haritanızı anlamlandırabilirsiniz.

 

1. Etiket (Label) Özelleştirme

Etiketler, yalnızca belirli bir alan (field) değerini içerebildiği gibi, çeşitli işlemler uyguladıktan sonra oluşturulacak özelleşmiş, komplike içeriğe de sahip olabilirler. Bu yazıda Arcade dilinde 6 farklı fonksiyon ve renklendirme ile özelleştirme örnekleri gösterilmiştir.

  •      Koşullu İfadeler (iif)

Koşullu ifadeler için “iif” fonksiyonu kullanılır. Fonksiyonun başından ilk virgüle kadarki olan kısmı bir ifadeyi içerir ve “eğer bu ifade doğruysa” anlamı taşır. İlk virgülden ikinci virgüle kadar olan kısım ifadenin doğru olması durumunda yapılacak işlemi anlatır. İkinci virgülden sonra parantezi kapatana kadarki kısım ise ifade yanlış olduğunda yapılacak işlemi anlatır.

 

Örneğin bir mahalledeki binaları sayısallaştırdınız. “Kullanım Türü”; “Konut” olan binalarda “Nüfus” alanından etiketlenirken, “Ticari” olanlar ise “Çalışan Sayısı” alanından etiketlenebilir.

 

 

 

 

  •      Maximum/ Min Değer (Max/Min)

“Max” fonksiyonunu, iki veya daha fazla alandaki değerlerden en yüksek olan değer ile etiketleme yapmak için kullanılabilir. Aynı şekilde “Min” fonksiyonu ise bu alanlardan en düşük değeri etiket olarak detaya eklemek için kullanılabilir.

Yukarıdaki senaryoyu düşündüğümüzde, Konut olan binalarda çalışan olmayacağından en yüksek değer olan “Nüfus” alanı etiket olarak yazdırılırken, Ticari binaların ise nüfusu olmayacağından “Çalışan sayısı” alanına göre etiketlenme yapılır.

Bu durumda detaylar, hangi alanda bir değere sahipse o alandan etiketlenir.

 

 

 

  •      Mutlak değer (Abs)

Alanlarınızdaki negatif değerlerinizi positif bir sayı olarak etiketlemek için “Abs” fonksiyonunu kullanabilirsiniz. Örneğin binalardaki nüfusun bir önceki yıl bilgisi mevcutsa, iki alanı birbirinden çıkardıktan sonra “Abs” fonksiyonuyla nüfus değişimini pozitif bir sayı olarak etiketleyebilirsiniz.

 

  •      Alan değerlerini ayrıştırma (Split)

Bir alandaki değerlerin belirli bir kurala uygun bir şekilde ayrıştırıldıktan sonra etiketleme yapabilirsiniz. Örneğin, adres bilgilerini içeren alanınız var. Siz bu adres bilgilerinden yalnızca bina numaralarını etiketlemek istiyorsunuz. O halde, adresi içeren mahalle, sokak, bina numarası bilgileri birbirinden hangi karakter ile ayrılmış ise o karakteri “Split” fonksiyonunun bir parametresi olarak kullanmalısınız.

Örneğin aşağıda adres bilgileri virgül ile ayrılmıştır. Bu adresi “Split” ile ayrıştırdığımızda istediğimiz parçası ikinci parçasıdır. Programlama dillerinde listeler sıfırıncı eleman ile başladığından 1. parça isterimizi karşılayacaktır.

 

   

 

  •       Ondalıklı Sayıları Yuvarlama (Round)

Ondalıklı sayıları yuvarlamak için “Round” fonksiyonu kullanılır. Fonksiyonun bir parametresi de virgülden sonra korunacak basamak sayısını içerir. Eğer bu parametreyi belirtmezseniz, virgülden sonraki tüm basamakları yuvarlayarak tam sayıya çevirir.

 

  •      Tarih Aralığı Bulma (DateDiff)

İki ayrı tarih biçimindeki alanların gün, ay, yıl şeklindeki farkını “DateDiff” fonksiyonu ile bulabilirsiniz.

 

  •      Bir Alana Birden Fazla Renkler Atama (<CLR…>)

Etiketleme ve Açılır Pencere ayarlarında yazı tipi ve rengi seçimi mevcuttur. Ancak, bir alandaki (field) değerlere göre renk farklılaşması için Arcade ifadesi kullanılmalıdır.

Örneğin, Bina nüfusu 20’den fazla olan binaların etiketleri kırmızı belirlenirken, 20’den az olanlar yeşil olarak belirlenebilir.

 

 

 

 

 

2. Açılır Pencere (Pop-up) Özelleştirme

Açılır pencereler hem ArcGIS Pro’da hem de ArcGIS Online ve Portal’da özelleştirilebilirler. Yukarıda da örnekleri gösterilen tüm Arcade fonksiyonlarını açılır pencerelerde de özelleştirmek için kullanabilirsiniz.

Bu pencerelerde etiketlemeden farklı olarak, farklı alanlar ile de çalışılabilir. Bir alandaki değerlerin farklılaşmasına göre başka alanların görünürlüğü açılıp kapatılabilir.

Örneğin bir mahalledeki binaları sayısallaştırdınız. Kullanım türü konut olan binaların açılır pencerelerinde “Hizmet Türü” alanı görünmemeli ve kullanım türü ticari olan binalarda ise “Nüfus” alanı görünmemeli. 

 

 

 

 

Daha fazla bilgi için:

  1. ArcGIS Pro’da etiketleme : Create Labels
  2. ArcGIS Pro’da açılır pencere ayarları : Configure Pop-ups
  3. Web Haritalarında açılır pencere yapılandırmaları (Arcade ifadeleri kullanılmadan) :

ArcGIS Online Web Haritalarında Açılır Pencere Yapılandırmaları

Esri Türkiye 2020

Teknik Danışmanlık için Profesyonel Hizmetler Birimi ile iletişime geçiniz.

 

 

ArcGIS Hub Kullanarak Topluluklar ile Daha Verimli Etkileşim Sağlayın

ArcGIS Hub Nedir ?

ArcGIS Hub,sosyal girişimleri, hedefleri, farkındalık etki oluşturulmasını ve açık veri paylaşımını gerçekleştirmek amacıyla toplulukları, verileri ve uygulamaları organize etmenizi sağlayan, yapılandırması kolay bir bulut platformdur.  ArcGIS Hub ile sosyal girişiminizi, farkındalığınızı ve açık veri paylaşım platformunu kolayca oluşturabilir ve paydaşlar ile birlikte çalışabilirsiniz.

Topluluk Nedir?

  • Topluluklar, bir şehirde veya mahallede yaşayan insanlar , üniversiteler veya kar amacı gütmeyen kuruluşlar, kent konseyleri, sivil toplum kuruluşlarını içerebilir.
  • Kuruluşlar, ilgi alanlarında daha iyi sonuçlar elde etmek için bu geniş toplulukla ilişki kurması gerekir.

Kuruluşlar topluluklarla nasıl etkileşime girebilir?

  • Kurumların ve toplulukların kullanması için açık veri yayınlama
  • Kamusal anlayışı geliştirmek için belirli konular hakkında bilgi edinme
  • Veri paylaşmak veya katkıda bulunmak için topluluk üyeleriyle bağlantı kurma
  • Belirli ilgi alanlarında olumlu bir etki yaratmak için toplumun güvenilir üyeleriyle işbirliği içinde çalışmak

ArcGIS Hub platformunu 4 amaç özelinde inceleyecek olursak ;

  1. Veri ve İçerik Paylaşımı (Açık Veri Platformu)
  2. Belirli Konular Hakkında Anlayışı Geliştirme
  3. Topluluktan Veri ve Geri Bildirim Toplama
  4. Etki Yaratmak İçin Birlikte Çalışma

1.Veri ve İçerik Paylaşma (Açık Veri Platformu)

Kullanıcılar şehrin hangi bölgelerinin uygun gereksinimleri sağladığını gösteren doğru verileri bulmak istediğinde, ilgili kuruluşun açık veri platformlarını kullanarak verileri indirebilir ve kendi uygulamalarını oluşturabilir. ArcGIS Hub ile açık verilerin oluşturulması, düzenlenmesi ve kullanıcılar ile paylaşılması süreçlerini kolayca gerçekleştirilebilir. Kullanıcıların verileri kolayca bulabilmesi için aramalar yapmasını sağlayacak arama kısımları ve kategoriler oluşturabilirsiniz.Kategoriler kullanarak kullanıcıların belirli konularda direk verilere ulaşmasını sağlayabilirsiniz. Örneği kullanıcılar, sitenin ana sayfasında bulunan ulaşım adlı kategoriye tıklandığında sadece ulaşım etiketli verilere ulaşabilecek.

Açık veri paylaşımı ve açık verilerin kullanımı

Açık verileri toplulukların ve kurumların  kullanması aşamasında özelleştirebilirlik önemlidir, örneğin tüm Ankara genelinde paylaşılan bir veri mevcut, fakat özel bir geometri içerisinde kalanları veya sadece ekranda o an görünen veri setlerini kullanmak istiyoruz. Bu tür isterler için ArcGIS Hub platformunda veri kullanma ekranında bir mekansal girdi uygulanabilir ve veri tabloda olması istenilen sütunlara göre filtreleri uygulanabilir..

2. Belirli Konular Hakkında Anlayışı Geliştirme

ArcGIS Hub kullanarak topluluklar ile belirli konular ile ilgili anlayışı geliştirmek için bilgi paylaşımı yapılabilmektedir. Kuruluşların belirli konularda farklı verilere sahiptirler, ve bu verileri kullanarak topluluk özelinde anlayış geliştirebilir ve farkındalık oluşturabilmektedir

Örnek bir kurumun halk ile paylaştığı etki

Örneğin,bir kurum şehir son 10 yılda kentteki yeşil alan miktarının nasıl arttığını göstermek isteyebilir. Tüm bu süreçleri ArcGIS hub kullanarak haritalar ve uygulamaları da ekleyerek bir web sitesinde topluluklar ile buluşturabilir.

3.Topluluktan Veri ve Geri Bildirim Toplama

Kitle katılımında önemli noktalardan birisi topluluktan veri toplanması ve geri bildirimlerin alınmasıdır. Örneğin bir kuruluş olarak kullanıcılara açık veri sağlıyorsunuz ve ilgilendiğiniz konu mahallede yaşayan insanların çöp problemleri. Bu bağlamda mahallede yaşayan insanlardan sürekli olarak konum bazlı atık problemlerini toplayıp sonra bir yönetici tarafından kontrol edilmesinin ardından açık veri paylaşımı ekosisteminin bir parçası haline getirebilirsiniz. ArcGIS Hub ile oluşturduğunuz sitenize anket bölümleri ekleyebilir ve bu anketin sonuçlarını açık veri olarak sunabilirsiniz.

4. Etki Yaratmak için Birlikte Çalışma

ArcGIS Hub’ı kullanarak spesifik alanlarında olumlu etki yaratmak için toplumun güvenilir üyeleriyle işbirliği içinde çalışabilirsiniz. ArcGIS Hub , ekip yönetimi , içerik oluşturulması ve veri paylaşımı gibi süreçleri tek bir platform üzerinden yapmanızı sağlar. Bu madde için bir örnek üzerinden ilerleyelim. Örneğin bir hastalık ile ilgili etki ve farkındalık yaratmak ve konu ile ilgili istatiksel veriler , haritalar ve bilgilendirmeler yapmak istiyoruz.İlk olarak birlikte çalışma kapsamında paydaşları belirleyerek kitleleri bilgilendirebiliriz.

COVID-19 virüsü için yapılan farkındalık örneği.

ArcGIS Hub ile tüm ekip üyeleri ile  birlikte çalışarak , verilerin toplanması, verilerin doğruluğunun saptanması, düzenlenmesi, uygulamaların, istatiklerin ve haritaların topluluklar ile paylaşılması aşamalarını tek bir platform üzerinden yapabilirsiniz.

Esri Türkiye, 2020

Bu yazı için bir etiket bulunmamaktadır.