ArcGIS ile Açık Veri Platformu

ArcGIS teknolojisi ile haritalar, analizler, üç boyutlu sahneler, uygulamalar, gösterge panelleri ve çok daha fazla içerik/son ürün oluşturulabilir. Bu içeriklerin oluşturulması genellikle veri ile başlamaktadır. Kurumlar bazen bu verilerin halka açılması, insanların bu verileri özgürce kullanabilmesi, geliştirme yapabilmesi ve yeniden paylaşabilmesi için açık veri platformları oluşturmak istemektedir. Açık veri herkes tarafından erişilebilen, telif hakkı bulunmayan ve kişilerin direkt olarak kullanabildiği ve yeniden yayınlayabildiği verilerdir.

ArcGIS ile Açık Veri

Açık veri platformunun, web sitesinin önyüzünden, verilerin depolanması, arka plan çalışmaları ve üyelerin yetkilendirilmesine kadar olan tüm süreci ArcGIS teknolojisi ile herhangi bir kod geliştirmesi yapmadan oluşturulabilir.

Açık Veri Portalının Oluşturulması Adımları

Bu blog yazımızda aşamaları birlikte incelemek için süreci adım adım ele alacağız. Örnek veriler oluşturarak bu verilerden bir açık veri platformu oluşturacağız. Oluşturacağımız örnek açık veri portalında kullanıcı kategorilere tıklayarak bu kategorilerdeki verilere ulaşabilmeli ve veriyi kullanabilmelidir.

1. Veri

Açık veri portalının geliştirilmesi sürecini ele aldığımızda, ilk süreç verilerdir. Kullanıcılar bu verileri indirebilmeli, yeniden paylaşabilmeli ve kendi uygulamalarını geliştirebilmelidir. Bu veriler kendi veri tabanımızda bulunan veriler, ArcGIS Online veya ArcGIS Enterprise ortamında paylaştığımız veriler olabilir.

Veri için ulaşım ve çevre gibi kategoriler için örnekler oluşturacağız. Ulaşım kategorisi için otobüs kart dolum noktalarının lokasyonları, çevre için ise geri dönüşüm kutularının lokasyonları.

Örnek veriler

2.Verilerin Paylaşılması

Oluşturduğumuz örnek verilerin açık veri platformunda herkesin kullanabilmesi, indirip veya API linkini alıp kendi uygulamalarını oluşturabilmesi için ArcGIS Online veya ArcGIS Enterprise ortamında paylaşılması gerekmektedir. Bu işlem için ArcMap veya ArcGIS Pro kullanarak verileri feature servis olarak paylaşabiliriz. ArcGIS Online veya ArcGIS Enterprise arayüzünde bulunan “Add Item” butonunu kullanarak da bu verileri paylaşabiliriz.

Verileri paylaşırken “Tag” kısmını doldurmamız açık veri portalında verilerin kategorik olarak sorgulanması için gereklidir. Bu kısımları verilerin tiplerine göre doldurabiliriz. Örneğin kart dolum noktalarının tag kısmına “mobilitiy” ve “ulaşım” gibi etiketler eklendi.

3. ArcGIS Hub

ArcGIS Hub girişimleri, açık verileri ve bir bilgiyi veya amacı kitleler ile buluşturmak için geliştirilen bir üründür. ArcGIS Hub ile eğitim, devlet kurumları ve kar amacı gütmeyen kuruluşlar kendi etkileşimli platformlarını oluşturabilmektedir.

ArcGIS Online veya ArcGIS Enterprise içerisinde ek uygulamalar sekmesinden ArcGIS Hub arayüzüne erişebiliriz. Sonrasında sitemize bir isim vererek boş bir site oluşturabilir veya şablonlardan birini seçebiliriz.

Sonrasında oluşturulan web sitesinin tüm arayüzünü düzenleyebiliriz. ArcGIS Hub arayüzünde bulunan araçları kullanarak web sitesini tamamiyle özelleştirebiliriz.

4. Açık Veri Portali

Açık veri portalı için gerekli olan verileri ve web sitesini oluşturduktan sonra geriye sadece verilerin bu platform içerisinde kategorik olarak konumlandırılması işlemi kalmaktadır.

ArcGIS Hub arayüzünde bu işlemi yapmanın farklı yolları bulunmaktadır. Verileri kategorilere ayırabilir veya grupları kullanabiliriz.

Bunun için “Kategori” aracını kullanarak kullanıcıların verilerin kategorilerinden bir sorgulama işlemi yapmasını sağlayabiliriz. Kategori aracını web sitesinde bir noktaya sürükleyip bıraktıktan sonra hangi kategorilerden sorgulama yapmasını istediğimizi belirtmemiz gerekmektedir.

 

 

 

ArcGIS Dashboards’ta URL Parametresi Belirleme

Gösterge panelleri olarak da bilinen ArcGIS Dashboards, URL parametrelerinin kullanımıyla farklı ihtiyaçlara yönelik sorgular üretebilecek şekilde düzenlenebilir. Panelinizdeki istediğiniz katmanları URL ile filtreleyerek kullanıma sunabilirsiniz. Örneğin; gösterge paneli içinde sahadan toplanan aydınlatma lambası, elektrik lambası ve trafo gibi varlıkların hepsinin görüntülenmesi yerine sadece elektrik lambalarının görüntülendiği halini farklı bir uygulamaya gömmek isteyebilirsiniz. Ya da maden sahalarında toplanan formlar ile sahada çalışan personelinizin bilgilerini ayrı linklerde ilgili yöneticilerle paylaşmak istiyor olabilirsiniz. Bunun için ayrı gösterge panelleri oluşturmak yerine URL parametresi özelliğini kullanabilirsiniz.

Yukarıda kısaca bahsedilen URL parametresine daha detaylı bakacak olursak; bu özellik paneli oluşturan kişi tarafından bir panelin yapılandırmasına eklenebilen ve eylemleri (actions) tetiklemek için kullanılabilen bir özelliktir. Bunu yaparken, URL parametreleri, gösterge panelinin önceden belirlenmiş bir şekilde görüntülenmesine izin verir. Bir gösterge panosu URL parametre özelliği ile başka bir uygulamaya eklenerek de kullanılabilir. Böyle bir senaryo için panelin mevcut görünümünü URL parametre ile değiştirip bu dashboard’u barındıran uygulamaya bu URL’yi ekleyerek kullanabilirsiniz.

URL parametresi oluşturma

İnceleyeceğimiz örnek dashboard içinde; Hastane, Klinik ve Aile Sağlık Merkezleri yer almaktadır. Aşağıda dashboardun normal görünümünde; merkezde yer alan haritada sağlık kuruluşları tipine göre farklı renklerle gösterilen noktalar, sağ tarafta bu kuruluşların liste olarak sıralanışı ve sol tarafta da sayısal göstergeleri yer almaktadır. Senaryomuzda iki farklı kullanıcı türü olduğunu biliyoruz. Birinci kullanıcı türü sadece hastanelerin, ikinci kullanıcı türü de aile sağlık merkezinin görüntülenmesini istiyor. Bunun URL parametre aracılığı ile nasıl yapılacağını inceleyeceğiz.

ArcGIS Dashboards’da göstermek istediğiniz içerikler tamamlandıktan sonra ‘Ayarlar’ seçeneği seçilir ve “URL Parametreleri”ne tıklanır. Parametre eklenmesi için 5 farklı seçenek bulunmaktadır, bunlar; kategori, sayısal, tarih, detay ve geometri parametreleridir. Konu ile ilgili detay bilgi için parametre tiplerinin yer aldığı dokümantasyon sayfasını inceleyebilirsiniz. Bu örnekte için sağlık kuruluşu tiplerini filtrelemek istediğimiz için Kategori parametresi seçilir.

URL Parametre’ye geçiş

 

Kategori parametresi kısmında isim olarak “tip” belirlenmiştir. Daha sonrasında bu parametre ile nasıl bir filtreleme yapmak istediğimiz detaylandırılır. Aşağıdaki seçimlerden görüleceği üzere haritadaki katman ve liste içindeki bilgilerin filtrelenmesi için seçimler gerçekleştirilmiştir. Haritadaki Ankara Sağlık Kuruluşları katmanı içinde yer alan “Facility Type” alanı içinde sağlık kuruluşlarının kırılımları bulunmaktadır. Bu nedenle hedef alan “Facility Type” seçilmiştir. Aynı şekilde liste içinde seçim yapılmıştır.

Yapılan değişiklik sonrası Bitti seçildikten sonra dashboard içinde yapılan değişiklikler “Kaydet” seçeneği ile kaydedilir. Düzenleme arayüzünden çıkıp görüntüleme arayüzüne geçilir. Burada linkin sonuna URL parametremizi eklediğimizde çalışmamız tamamlanmış olacaktır. URL parametre oluşturmayı aşağıdaki örnekten daha detaylı olarak görebilirsiniz:

  • Bir URL parametresi, bir ad-değer (name-value) çiftidir. Her parametrede, ad ve değer eşittir işaretiyle (=) ayrılır. Çalışma zamanında, bir kare (#) ve ardından parametre kullanarak bir gösterge tablosunun URL’sinin sonuna bir parametre ekleyebilirsiniz.
  • Bir parametre içeren bir gösterge tablosu URL’si aşağıdaki şekilde olabilir:
    <scheme>://<yourURL>/apps/dashboards/<id>#param=value
  • ‘#’ işaretten sonra gelen parametre bizim oluşturduğumuz parametreye verilen adın (“tip”) aynısı olmalıdır. Daha sonra da bu belirtilen parametreye göre bir değer girilmelidir. Bunun için de araya ‘=’ işareti konulur. Eşittir işaretinden sonra gelecek yazı o katmanın kullanılan ismi olmalıdır. Yani: <scheme>://<yourURL>/apps/dashboards/<id>#tip=Hastane

URL Parametre ile Hastane bilgisinin harita ve liste içinde filtrelenmesi

  • Eğer harita üzerinde Hastane ve Klinik olarak iki bilgiyi birden görüntülemek isterseniz bu sefer araya virgül ekleyerek (boşluk bırakmadan) iki bilgi de yazılarak devam edilir: <scheme>://<yourURL>/apps/dashboards/<id>#tip=Hastane,Klinik

Hastane ve Klinik olarak kategori filtrelenmesi

  • Eğer filtreleyeceğiniz isim birkaç kelimeden oluşuyorsa, bu durumda aralara boşluğu belirtmek için “%20” işareti konulur. Bu özel biçimlendirme, URL kodlama gereksinimleri nedeniyle gereklidir. Aşağıdaki görsellerden sol tarafta bulunan yanlış giriş nedeniyle verinin görünmediğini, sağ alt tarafta bulunanda ise % konulduğu için verileri filtreleyerek görselleştirme yaptığını görebilirsiniz.

Dikkat edilmesi gereken noktalar:

  • URL parametreleri ve seçiciler (selector), gösterge paneli ögeleri arasında etkileşim sağlamak için kullanılır. Aynı ögeleri hedeflemek için kullanıldıklarında birbirleriyle çelişebilir ve beklenmedik sonuçlara neden olabilirler. Gösterge panelinizin etkileşimlerini tasarlarken filtrelemeleri nasıl oluşturduğunuza dikkat edin.
  • İsimlerin doğru yazılması önemlidir, yoksa filtreleme işleminiz çalışmaz ve paneliniz bozulmuş gibi görünebilir.
  • Hangi parametreyi kullanacaksanız ona uygun parametre seçeneğini seçerek ilerleyin.
  • URL parametresinin linkine erişen bir kişi eğer filtrelemeyi yapan eki siler ise ana dashboard ekranını görebilir. Bu özelliği kullanmadan önce kullanım amacınızı dikkatli belirleyin.

 

Kaynaklar

 

Coğrafi Kodlama (Geocoding) Nedir?

Coğrafi Kodlama (Geocoding) Nedir?

Geocoding, bir konumun tanımını (bir koordinat çifti, bir adres veya bir yer adı gibi) dünya yüzeyindeki bir konuma dönüştürme işlemidir. Bir seferde bir konum açıklaması girerek veya bir tablodan toplu geocoding yapabilirsiniz. Ortaya çıkan konumlar, haritalama veya konumsal analiz için kullanılabilen niteliklere sahip coğrafi detaylardır.

Geocoding işleminde adresler, konum açıklamasını alan ve detayı bir haritaya yerleştiren bir süreç olarak kullanılabilir. Adres, basitçe bir konumu tanımlamak için kullanılan bir yöntemdir. Adres veya diğer verilere göre bir varlık bulmak için onu coğrafi olarak kodlayabilirsiniz.

Geocoding, Girdi Verisi (Input Data), Adres Konumlandırıcı (Locator) ve Referans Verisi (Reference Data) olmak üzere üç ana bileşene sahiptir.

Girdi Verisi (Input Data)

Girdi verileri, geocoding için gereken ilk bileşendir. Girdi verileri, konum açıklamasını içermekte ve kullanıcı tarafından sağlanmaktadır. Geocoding işlemi, detayı bir haritaya yerleştirmek veya haritayı/harita kullanıcısını yönlendirmek için girdi verilerini kullanmaktadır.

Adres Konumlandırıcı (Locator)

Geocoding ayrıca bir adres konumlandırıcı gerektirir. Adres konumlandırıcı detayları bir haritaya yerleştirmek için girdi verilerindeki konum açıklamalarını coğrafi koordinatlara bağlayan bir araçtır.

Adres konumlandırıcı, bir adresin nasıl ayrıştırıldığı, olası eşleşmeler için arama yöntemlerinin nasıl kullanıldığı ve eşleşme çıktı bilgilerinin nasıl döndürüldüğü hakkında bilgiler içerir.

Adres konumlandırıcılar, geçerli bir adresin olası birçok varyasyonunu işlemek için tasarlanmıştır. Bir adreste yanlış veya yetersiz bilgi verilirse, adres eşleşmelerini inceleyebilir ve adresleri düzeltebilir, adres bulma kurallarını iyileştirebilir ve memnun olduğunuz adres eşleşmelerini elde edene kadar referans verilerini iyileştirebilirsiniz.

Adres konumlandırıcı yerel olarak saklanabilir, ArcGIS Enterprise kullanılarak bir servis olarak yayınlanabilir veya ArcGIS Online’da bir konum belirleme paketi (Locator Package) olarak paylaşılabilir. Ayrıca ArcGIS Online, herhangi bir ArcGIS Desktop veya ArcGIS Online kullanıcısının erişebileceği World Geocoding Service sunmaktadır.

Referans Verisi

Adres konumlandırıcı detayları haritalandırmak için referans verileri gerektirir.

Referans verileri olarak bilinen bir adres konumlandırıcı oluşturmak için kullandığınız katmanların, bulmak istediğiniz belirli noktanın ayrıntılarına sahip olması gerekir. Adres ararken, birincil referans verileri genellikle bir sokak ağından oluşur, ancak bir parsel haritası da kullanılabilir. Önemli olan, verilerin bulmak istediğiniz ayrıntıya sahip olmasıdır.

Girdi verilerindeki adres öğelerini tanımladıktan sonra, adres konumlandırıcı girdi verilerinden adres ögelerini referans verilerle karşılaştırmak için bir dizi kural kullanır. Adres konumlandırıcı, girdi ve referans verileri arasındaki eşleşmeleri bulur ve detayları bir haritaya yerleştirir. Arama sonuçlarınızın kalitesi, girdi verilerinin yanı sıra referans verilerinin kalitesine ve doğruluğuna bağlıdır. Referans verileriniz her güncellendiğinde adres konumlandırıcıyı da yenileyebilirsiniz.

Geocoding ne için kullanılabilir?

Basit veri analizinden iş/müşteri yönetimine ve dağıtım operasyonlarına kadar, geocoding işleminin kullanılabileceği çok çeşitli uygulamalar vardır. Geocode yapılmış adreslerle, adres konumlarını konumsal olarak görüntüleyebilirsiniz.

Geocoding ile adreslere dayalı veri analizi yapabilirsiniz. Örneğin, suç önleme planlamasına yardımcı olmak için geocoding yapılmış adreslerin zamana, mevsime ve haftanın günlerine göre nasıl dağıldığını inceleyebilirsiniz.

Ayrıca geocoding, müşteri veri yönetimi için de kullanılabilir. Neredeyse her kuruluş müşteri adres bilgilerini tutar. Bu genellikle müşteri adını, adresini, satın alma alışkanlıklarını ve topladığınız diğer bilgileri içeren tablo biçiminde olur. Geocoding, müşterilerinizin bilgilerini almanıza ve konumlarının bir haritasını oluşturmanıza olanak tanır. Daha sonra konum bilgileri ile ilgili çeşitli uygulamaları kullanarak, bu bilgileri pazarlama stratejileri oluşturmaktan belirli müşteri kümelerini hedeflemeye, rota haritaları ve yol tarifleri oluşturmaya kadar birçok şekilde kullanabilirsiniz.