ArcGIS Pro ile Veri Dönüşümünde En Hızlı Yol
CBS projelerinde farklı veri formatları, veri alışverişi, standart dışı kaynaklardan gelen verilerin kullanımı senaryosu sıkça karşımıza çıkmakta. Çok sayıda veri kaynağını (örneğin MDB, CAD, GML, XML, vs.) doğrudan ArcGIS ortamına eklemek ya da ArcGIS ortamındaki verileri dış formatlara aktarmak gerektiğinde, “üçüncü parti yazılımlara bağımlı kalmadan” çözüm üretmek her zaman tercih edilen yoldur.
ArcGIS’in Data Interoperability uzantısı, bu noktada büyük bir güç sunar. Özellikle Quick Import ve Quick Export araçları sayesinde, veri dönüşümlerini doğrudan ArcGIS içinde yapabilirsiniz. Bu araçları kullanarak hızlı, pratik ve bütünleşmiş çözümler oluşturmanız mümkün.
Quick Import – Ne işe yarar, nasıl çalışır?
Quick Import, ArcGIS Data Interoperability uzantısının sağladığı bir araçtır. Desteklenen herhangi bir dış formatta (örneğin MDB, CAD, GML, XML, vs.) gelen veriyi alıp, bir geodatabase (file geodatabase veya enterprise gdb) içinde detay sınıflarına dönüştürür.
Bu araç, özellikle yabancı (non-native) veri formatlarını ArcGIS ortamına taşımak için uygundur. Alınan veriyi doğrudan işleyebilmek, analiz etmeye hazır hale getirmek için ilk adım olarak kullanılabilir.
Kullanım detayları
- Girdi (Input): Alınacak veri; dosya, klasör yapısı ya da format bilgisi ile tanımlanabilir. Örneğin “MDB, c:\data\yollar.mdb” gibi bir parametre ile format bilgisini belirtmek mümkündür. Wildcard kullanımı desteklenir (“*” ya da “**” gibi) — alt klasörlerden veri çekmek gibi senaryolarda fayda sağlar.
- Çıktı (Output Geodatabase): Verinin aktarılacağı gdb (örneğin bir file geodatabase).
- Davranış: Quick Import, girdi verisinden yeni bir şema oluşturur; eğer çıktı verisinde özel şematik ihtiyaçlar varsa, bunları sonradan değiştirmek gerekebilir (mesela alan adları uyarlaması, ilişki sınıfları, üstveri, index’ler vs.).
- Bezier eğrileri: Girdide bulunan Bezier eğrileri, çıktı feature class’ta korunur.
- ModelBuilder içindeki kullanım: ModelBuilder içindeyken, Quick Import ile oluşturulan output feature class’ları daha sonra model akışında kullanılabilir; aynı zamanda Output olarak seçilen gdb’daki veriler “Select Data” gibi araçlarla “okunabilir” hale gelir.
Örnek Python kullanımı
import arcpy
arcpy.CheckOutExtension("DataInteroperability")
input_dataset = r"C:\data\yollar.mdb"
output_gdb = r"C:\data\aktarim.gdb"
arcpy.interop.QuickImport(input_dataset, output_gdb)Bu betik, dış (örneğin Microsoft Access MDB) veriyi aktarim.gdb içerisine aktarır. (Tabii Data Interoperability lisansının aktif olması şart.)
Quick Export – Veriyi dış formata aktarmak
Quick Export, ArcGIS’te mevcut detay sınıfları veya detay katmanları, Data Interoperability tarafından desteklenen herhangi bir dış formata dönüştürmeye yarar. Yani, CBS ortamındaki veriyi başka uygulamalarda kullanacak dış formata aktarmak için kullanılır.
Bu araç genellikle modelin son adımı ya da dış veri üretim sürecinde kullanılır.
Kullanım detayları
- Girdi (Input): Export yapılacak feature class ya da feature layer.
- Çıktı (Output Dataset / Interop Destination Dataset): Dış formata aktaracağınız dosya. Eğer formatın uzantısı biliniyorsa direkt dosya adı verilebilir (örneğin “c:\data\yollar.gml”). Eğer format tanımlı değilse, “GML2, c:\data\yollar.gml” gibi format + yol kombinasyonu kullanılabilir.
- Şema oluşturma: Quick Export kendi varsayılan şemasını üretir; eğer dış format için özel şematik gereksinimler varsa (alan uyarlamaları, ilişkiler, alt tipler vs.), Spatial ETL araçları daha uygun olabilir.
- Geoprocessing overwrite: Bu araç, geoprocessing ortamındaki “overwrite outputs” ayarını göz önünde almaz (yani çıktı üzerine yazma davranışı bu araca özgüdür).
- Bezier eğrileri: Girdi içindeki Bezier eğrileri, dış formata aktarılırken korunur.
Örnek Python kullanımı
import arcpy
arcpy.CheckOutExtension("DataInteroperability")
input_features = r"C:\Project\yollar.shp"
output_dataset = "GML2,C:\\output\\yollar.gml"
arcpy.interop.QuickExport(input_features, output_dataset)Bu komut, yollar.shp’i GML2 formatına dönüştürüp C:\output\yollar.gml dosyasına yazar.
Quick Import / Quick Export Avantaj ve Sınırlamaları
Avantajlar:
- ArcGIS ortamından çıkmadan veri dönüşümü yapabilme imkânı.
- Hızlıdır ve küçük/orta ölçekli veri akışlarında oldukça işlevseldir.
- ModelBuilder ya da Python betikleri ile entegre edilebilir.
- Bezier eğrileri gibi karmaşık geometrik yapıların korunması mümkündür.
- Üçüncü taraf dönüşüm araçlarına bağımlılığı azaltır.
Sınırlamalar / Dikkat edilmesi gerekenler:
- Eğer dış formatın şema yapısı karmaşıksa, Quick Import/Export’ın ürettiği varsayılan şema yetersiz kalabilir; bu durumda Spatial ETL Toolset veya veri temizleme sonrası manuel müdahaleler gerekebilir.
- Çok büyük veri kümeleri ya da özel dönüşüm ihtiyaçları (örneğin özel ilişki sınıfları, dinamik alt tip tanımları, karmaşık topoloji vs.) için bu araçlar tek başına yeterli olmayabilir.
- Quick Export aracı, geoprocessing’in “overwrite outputs” davranışını desteklemez; dikkatli olmak gerekir.
Lisans: Her iki araç da ArcGIS Data Interoperability uzantısı lisansına ihtiyaç duyar.
Süreç Örneği: MDB → GDB → GML
Örnek bir iş akışı düşünelim:
- Katmanlarımızı (örneğin .mdb) formatındaki çizim verisi elinizde olsun.
- ArcGIS Pro’da Quick Import ile bu MDB uzantılı veriyi file geodatabase içerisine al.
- Girdi verisini, geoprocessing araçlarıyla (örneğin temizleme, topoloji, öznitelik uyumlama) işleyip CBS analiz için hazır hale getir.
- Sonuç veriyi Quick Export ile GDB ya da başka dış formata aktar.
Bu akış, senin projenin başından sonuna kadar üçüncü parti yazılımlar olmadan ArcGIS çatısı altında kalır.
ModelBuilder ile Otomatik Akış Oluşturma
ModelBuilder nasıl kullanılır
- ModelBuilder’ı açız: ArcGIS Pro’da Analysis sekmesinde ModelBuilder’ı başlatınız.
- Veri ekle: Model içerisine işlem yapmak istediğiniz veri setlerini (veri kaynaklarını) ekleyiniz.
- Araçları ekle: Quick Import, Quick Export, temizlik araçları gibi kullanım gereken araçları model içerisine sürükle-bırak yöntemi ile ekleyiniz.
- Bağlantıları kur: Verileri hangi araçlara girdi olarak verileceğini, bir aracın çıktısının başka bir aracın girdisi olacağını belirtiniz.
- Parametreler belirle: Modelde belirli değişkenleri (örneğin “girdi dosya”, “çıktı format”) parametre haline getiriniz (sağ tık → Parameter). Böylece model çalıştırılırken kullanıcı bu değerleri değiştirebilir halde görecektir.
- Model’i çalıştır: “Run” butonuna bastığınızda tüm adımlar sırasıyla çalışır, çıktı veri setleri oluşur.
ModelBuilder ile Quick Import / Export akışı örneği
- Model parametresi: Girdi dosya yolu (örneğin MDB, DWG, DXF, MIF gibi)
- Model parametresi: Çıktı geodatabase yolu
- Model parametresi: Son çıkış formatı / dış veri formatı
- Adım 1: Quick Import aracı — girdi parametresinden gelen dosyayı geodatabase’a aktar
- Adım 2: (Gerekiyorsa) Temizlik / Alan eşleme araçları — örneğin Alter Field, Calculate Field, Project vs.
- Adım 3: Quick Export aracı — işlenmiş veriyi dış formata aktar
Bu yapı, bir kez kurulduktan sonra tekrar tekrar kullanılabilir. Kullanıcı her çalıştırdığında yalnızca parametreleri (girdi dosya, çıktı konumu, format türü vb.) seçer; modeli yeniden oluşturmak gerekmez.
Sonuç & öneriler
- Quick Import ve Quick Export, ArcGIS Data Interoperability lisansına sahip sistemlerde, veri dönüşümlerini hızlı şekilde ArcGIS ortamı içinde gerçekleştirmek için güçlü araçlardır.
- Ancak, karmaşık şemalar, ilişkiler, büyük veri kümeleri ya da özel dönüşüm ihtiyaçları için Spatial ETL araçları ve daha özelleştirilmiş işlemler gerekebilir.
- ModelBuilder ile bu araçlar bir iş akışına (workflow) dönüştürüldüğünde hem tekrar kullanım hem de doğruluk (hata riski azalır) avantajı kazanırsınız.
MDB uzantılı verilerin GDB’ye aktarımı iş akışı ile ilgili daha ayrıntılı bilgi için Esri Türkiye CBS ile Eğitim sayfamızı da inceleyebilirsiniz.
Kaynaklar
