Mosaic Dataset Oluşturma Rehberi – Görüntü Servisi Oluşturma (Seri 2/2)
Blog serimizin ilk bölümünde mosaic dataset oluşturma adımlarına ve yapılabilecek ön çalışmalara değinilmişti. Bu blogda ise, oluşturulan verilerin ArcGIS Image Server üzerinden yayınlanarak kuruluştaki diğer kullanıcıların erişimine nasıl açılabileceği incelenecektir.
1. Görüntü Servisi Oluşturma Gereksinimleri:
Raster ve görüntü verilerinin bir görüntü servisi olarak paylaşılabilmesi için ArcGIS Server ve Image Server kullanımı gerekmektedir.
Bu servis sayesinde;
- Raster verilere web tabanlı erişim sağlanır.
- Dinamik çizimler için veriler doğrudan kaynaklardan veya cached (önbelleğe alınmış) tile’lardan yararlanılabilir.
2. Paylaşım Öncesinde Mosaic Dataset Özelliklerinde Kontroller
Catalog içinde yer alan mosaic dataset’e sağ tıklayarak Properties seçildikten sonra açılan pencerede Defaults sekmesi altında yer alan aşağıdaki ayarları kontrol etmek önemli olacaktır:
2.1.Maximum Size of Requests Rows / Columns
(Maksimum İstek Boyutu – Satır/Sütun Sayısı)
Bu özellik, yalnızca mosaic dataset’in görüntü servisi (image service) olarak yayınlandığı durumlarda geçerlidir. Boyut, oluşturulan her mozaik görüntü için izin verilen maksimum satır ve sütun sayısı olarak tanımlanır.
Dikkat Edilmesi Gerekenler:
- Değerlerin çok yüksek ayarlanması, görüntünün işlenme süresini uzatır.
- Eğer yüksek çözünürlüklü çıktılar gerekiyorsa bu değerlerin artırılması önerilir.
- Değerlerin çok düşük belirlenmesi durumunda mozaik görüntü görüntülenmeyebilir.
Örneğin, değerler 10 olarak ayarlandığında, görüntüleme penceresi boyutu yalnızca 10 piksel veya daha küçük olabilir. Bu özellikler belirlenirken, çok yönlülük ve performans arasında bir denge kurulması gerekmektedir.
2.2.Maximum Number Of Rasters Per Mosaic
Mozaik Başına Maksimum Raster Sayısı
Bu özellik, sunucunun aşırı sayıda raster’ı mozaiklemesini önler. Varsayılan değer 20’dir. Bu rakam 20 tane raster görüntülenebileceği anlamına gelmektedir.
Yayın yaparken 42’den yüksek bir değer girilmesi önerilmektedir, aksi halde analiz sırasında 24062 nolu uyarı çıkabilir. (Warning 24062)
Mosaic dataset özellikleri ile ilgili detay bilgiler için dokümantasyon sayfasına bakabilirsiniz.
2.3.Allowed Compression Method
İzin Verilen Sıkıştırma Yöntemleri
Mozaik görüntülerin sunucudan istemciye iletilmesinde kullanılan sıkıştırma yöntemini belirler. Yerel ağ (LAN) bağlantılarında yüksek veri hacmi sorun oluşturmazken, internet gibi yavaş bağlantılarda sıkıştırma uygulanması önerilir.
- None (Yok): Sıkıştırma uygulanmaz; en yüksek kalite sunar ancak veri transfer hacmi en yüksektir.
- JPEG: Görüntü kalitesinde az bozulma ile görüntüleri genellikle yaklaşık üç ila sekiz kat sıkıştırabilen verimli bir sıkıştırma yöntemidir. JPEG yöntemini seçerken, 0 ila 100 arasında bir değer yazarak kalite düzenlenebilir. 80 değeri, yaklaşık 8x sıkıştırma sağlarken görüntü kalitesini koruma eğilimindedir.
- LZ77: Taranmış haritalar veya sınıflandırma sonuçları gibi benzer piksel değerlerine (ayrık -discrete- veriler) sahip görüntüler için önerilen etkili bir kayıpsız sıkıştırma yöntemi.
- LERC: Yüksek piksel derinliğine sahip veriler (float, 32-bit vb.) için kayıplı sıkıştırma yöntemidir. Piksel başına maksimum hata değeri belirtilir (örneğin, 10 cm hata için metre cinsinden 0.1 girilir). Tamsayı veriler kullanıldığında ve belirtilen hata sınırı 0,99 veya daha az olduğunda, LERC kayıpsız sıkıştırma gibi davranır.
3.Görüntülerin Sıralanması
Görüntülerin nasıl sıralanacağını ayarlamak için çeşitli seçenekler bulunmaktadır.
Kriteri ayarlamak için;
Catalog altında yer alan mosaic’e sağ tıklanır > Properties > Defaults > Image Properties > Allowed Mosaic Methods seçilir. Bir veya daha fazla mozaik yöntemi seçebilir (Closest To Center, By Attribute, Closest To Nadir vb.) ve birini varsayılan yöntem olarak belirleyebilirsiniz.
Sıralamada varsayılan olarak ZOrder kullanılır. Content içindeki mosaic dataset’e sağ tıklanarak Open Table>Attribute table seçilir. Tablo içinde yer alan ZOrder alanına değerler girerek sıralama ayarlanır. Bu alan içindeki düşük değerler önde, daha yüksek değerler ise arkada görünecek şekilde sıralama düzenlenir. Örneğin, 1, 0 ve -1 olmak üzere üç değer varsa, daha yüksek değer (1) daha ağır hale gelir ve mozaiklenmiş görüntü oluşturulurken daha düşük bir ZOrder değeri (0 veya -1) tarafından örtülebilir. Değer ne kadar düşükse, o kadar önemli ve hafif hale gelir, bu nedenle daha yüksek bir ZOrder değerinin üstünde görüntülenir (-1, 0’ın üstündedir). Özetle; değerler 1, 0, -1 ise, -1 > 0 > 1 şeklinde görüntülenir. Bu sıralama mantığını tam tersine çevirmek isterseniz (yani 1>0>-1) Allowed mosaic methods altında yer alan Default Sorting Order’ın seçimi kaldırılır. Aşağıdaki videoda ZOrder’ın varsayılan olarak nasıl işlediği örtüşen 3 raster üzerinden gösterilmiştir.
Varsayılan ayar yerine özel bir öznitelik alanına göre sıralama yapmak isterseniz bunu da yapabilirsiniz. Örneğin, tarihe göre sıralamak isterseniz mosaic dataset attribute table içine ‘Tarih’ alanı açıp, tarihlerin girişini yapabilir ve Allowed Mosaic Methods seçenekleri içinde By Attribute işaretleyerek Order Field kısmında Tarih alanını seçebilirsiniz.
4. Optimize etmede son adım: Analyze Mosaic Dataset
Mozaic dataset’te hataları ve olası iyileştirmeleri kontrol etmek için Optimize > Analyze Mosaic Dataset seçilir. Farklı seviyelerde hata (error) ve uyarı (warning) olabilir. Hatalar düzeltilmelidir, uyarılar sorun çıkarmayan ancak dikkat edilmesinin iyi olacağı kısımlardır.
Olası Hata Nedenleri:
- Raster veri kümesinin açılamaması, geçersiz görünürlük vb. kritik sorunlar
- Geçersiz raster tipi veya boş mosaic dataset gibi, işlem başarısızlığına neden olabilecek hatalar.
- Bozuk dosya yolu gibi kullanıcı deneyimini kısmen etkileyebilecek hatalar
Olası Uyarı Nedenleri:
- Performans ve görüntüleme kalitesini doğrudan etkileyen overview eksikliği veya istatistiklerin hesaplanmamış olması gibi sorunlar
- Düşük JPEG kalitesi, raster piramitlerin eksikliği gibi optimizasyon önerilerini içeren ancak zorunlu olmayan uyarılar
Mesaj: “i” olarak görünenler bilgi verme amaçlıdır.
5.Görüntü Servisinin Yayınlanması
Blogun başında belirtildiği gibi hazırlanan mosaic dataset’in kuruluştaki diğer kullanıcılar tarafından da kullanılabilmesi için portala yayınlama işlemi yapılır. Bunun için Catalog (Content içinden değil) > Mosaic Dataset > Sağ tık > Share as Web Layer seçilir.
Varsayılan olarak görüntü servisleri, temel görüntü servisi yetenekleri ile yayınlanır. WMS ve WCS gibi ek yetenekler isteğe bağlı olarak Configuration sekmesinden etkinleştirilebilir.
Bağımsız bir ArcGIS Image Server altyapısına sahip kurumlarda, görüntüler doğrudan görüntü servisi olarak paylaşılabilir. Bu yapı, büyük ölçekli raster veri kümelerinin yönetimi ve dağıtımında optimize performans ve esneklik sunar. Bu sunucu altyapısı olmadan, oluşturulan servislerde mozaic dataset veya raster katmanları barındırılamaz. (Publishing image services from ArcGIS Pro, Publish an image service)
6.Yayınlanan görüntü servisini inceleme
ArcGIS Pro’dan yayınlandıktan sonra ArcGIS Enterprise portal’da Content (İçerik) içinden görüntü servisine erişilir. Map Viewer ile açarak; istenirse şeffaflık ve görünürlük ayarları üzerinde düzenlemeler yapılabilir. Ayrıca Görüntü gösterme sırası sekmesinden sıralama türü değiştirilebilir.
Düzenlemeler yapıldıktan sonra web haritası olarak kaydedilerek organizasyonla paylaşım (Share > Organization) yapıldığında bu harita, kuruluştaki herkesin erişimine açılmış olacaktır.
Map Viewer ile yapılabilecek düzenlemeler
Görüntü istenirse 3B sahnede de incelenebilir. Bunun için Scene (Sahne) açılır ve katman ekle kısmından yayınlanan görüntü servisi seçilerek sahneye eklenir.
İki bölümden oluşan blog yazısında, mosaic dataset oluşturma ve görüntü servisi olarak yayınlama süreçlerine ilişkin temel bilgiler paylaşılmıştır. Blog kapsamında kullanılan veriler Esri’nin örnek eğitim verisidir. Görüntü verileriyle çalışma konusunda daha fazla deneyim kazanmak için Esri Training ve Learn ArcGIS platformlarındaki eğitim materyallerinden yararlanabilirsiniz.
Kaynaklar:
Verinin Kaynağı: https://esritr.link/oryed8
Blog için yararlanılan içerikler ve Mosaic dataset ile ilgili Esri eğitim tutorial’ları:
