ArcGIS Pro ile Uygunluk Modelleyici (Suitability Modeler)

Uygunluk Modelleyici (Suitability Modeler), bir CBS analisti i├žin en yayg─▒n uygulamalardan biridir. Uygunluk modelleyici ile bir nesneyi yerle┼čtirmek veya bir alan─▒ korumak gibi yer se├žim kararlar─▒n─▒zda en iyi konumu belirlemek i├žin kullan─▒labilirsiniz. ├ľrne─čin bir al─▒┼čveri┼č merkezi, konut geli┼čtirme veya kayak merkezi in┼ča etmek i├žin en iyi yeri belirlemede uygunluk modeli kullanabilirsiniz.┬áParklar, nesli t├╝kenmekte olan ya┼čam habitat─▒ veya ta┼čk─▒n kontrol├╝ i├žin en iyi alanlar─▒n saptanmas─▒ i├žin de kullan─▒labilir.

Uygunluk modeli olu┼čturmak, do─črusal olmayan yinelemeli bir s├╝re├žtir.┬áBundan dolay─▒ uygunluk modelinde ad─▒mlar─▒ s─▒rayla izlemeniz gerekmez. Bunun yerine, ileri geri, yinelemeli bir karar verme s├╝reci ile analizini ger├žekle┼čtirebilirsiniz.

Bir uygunluk modelini be┼č ad─▒mda olu┼čturabiliriz:

  1. Kriter verilerini belirleme ve haz─▒rlama
  2. Uygunluk modeli olu┼čturma
  3. Her bir kriterin de─čerlerini ortak bir uygunluk ├Âl├že─čine d├Ân├╝┼čt├╝rme
  4. Birbirine g├Âre a─č─▒rl─▒k kriterleri belirleme ve bunlar─▒ birle┼čtirerek bir uygunluk haritas─▒ olu┼čturma
  5. Uygun alanlar─▒n se├žilmesi

1. Kriter verilerini belirleme ve haz─▒rlama

Uygunluk modeli olu┼čturman─▒n ilk ad─▒m─▒, modelin konusuna ili┼čkin kriterleri belirlemektir. Baz─▒ temel veriler, model i├žin do─črudan girdi kriteri olarak kullan─▒labilir. Di─čer kriterler ise ├že┼čitli Spatial Analyst co─črafi i┼člem ara├žlar─▒ kullan─▒larak t├╝retilebilir. Uygunluk modelleyici i├žinde veri t├╝retemezsiniz. Ancak, uygunluk modelleyici ve geoprocessing ara├žlar─▒ aras─▒nda ge├ži┼č yapabilirsiniz. ├ľrne─čin Slope arac─▒ kullan─▒larak raster y├╝kseklik verisinden e─čim kriteri t├╝retebilirsiniz.

2.Uygunluk modeli olu┼čturma ve kriter ekleme

Uygunluk Modelleyici (Suitability Modeler), ArcGIS Spatial Analyst eklenti lisans─▒yla┬ábirlikte sunulmakta ve ArcGIS Pro i├žerisinde Analysis┬ásekmesinden┬áeri┼čilebilmektedir.┬áBu sekmede Uygunluk Modelleyici (Suitability Modeler) a├ž─▒ld─▒─č─▒nda Content k─▒sm─▒nda bir uygunluk modeli grubu katman─▒ olu┼čacakt─▒r. Bu katman modelde girdi ve ├ž─▒kt─▒lar─▒ saklamak i├žin kullan─▒lmaktad─▒r.

Suitability Modeler b├Âlmesi i├žerisinde Settings, Suitability ve Locate sekmelerini i├žeren sekmeler bulunmaktad─▒r. Settings sekmesinde modeli adland─▒rabilir, uygunluk ├Âl├že─čini se├žebilir ve kriterlerin a─č─▒rl─▒kland─▒r─▒lmas─▒ i├žin kullan─▒lacak y├Ântemi belirtebilirsiniz.

Kriterleri a─č─▒rl─▒kland─▒rmak i├žin Multiplier veya Percent olarak iki farkl─▒ y├Ântem bulunmaktad─▒r.

Settings sekmesinde Weight┬ákriteri i├žin Multiplier y├Ântemini belirttiyseniz d├Ân├╝┼čt├╝r├╝len kriter de─čerleri bu de─čer ile ├žarp─▒l─▒r. ├çarp─▒lan kriter de─čerleri daha sonra eklenir. Bu y├Ântemi, kriterleri birbirine g├Âre do─črudan a─č─▒rl─▒kland─▒rabildi─činizde kullanabilirsiniz.

Settings sekmesindeki Weight parametresinde Percent y├Ântemini belirlediyseniz, y├╝zdeler uyguland─▒ktan ve ├Âl├ž├╝tler eklendikten sonra elde edilen uygunluk haritas─▒ndaki ├ž─▒kt─▒ de─čerlerinin aral─▒─č─▒┬áSettings sekmesindeki uygunluk ├Âl├že─čine do─črusal olarak d├Ân├╝┼čt├╝r├╝l├╝r. Varsay─▒lan olarak bu aral─▒k 1 ila 10’dur. Bu y├Ântemi her bir kriterin ortaya ├ž─▒kan uygunluk haritas─▒n─▒ ne kadar etkiledi─čini belirtmek istedi─činizde kullanabilirsiniz.

Modeli adland─▒r─▒p model ayarlar─▒n─▒ belirledikten sonra uygunluk haritas─▒n─▒ olu┼čturmak i├žin Suitability sekmesine ge├žebilirsiniz.┬áSuitability sekmesi kriterlerin eklendi─či yerdir. Her bir kriter tabloya eklendi─činde, Content b├Âlmesindeki uygunluk grubu katman─▒na da eklenir.

Suitability sekmesi ve beraberindeki Transformation Pane┬áuygunluk i┼č ak─▒┼č─▒n─▒n ilk d├Ârt ad─▒m─▒n─▒ ele ald─▒─č─▒n─▒z yerdir. Locate sekmesi ise alan─▒ tan─▒mlad─▒─č─▒n─▒z yerdir.

3.Her bir kriterin de─čerlerini ortak bir uygunluk ├Âl├že─čine d├Ân├╝┼čt├╝rme

Bir kriteri ortak bir uygunluk ├Âl├že─čine d├Ân├╝┼čt├╝rmek i├žin┬áSuitability sekmesindeki kriter listesindeki kriter d├╝─čmesine t─▒klay─▒n. Bu d├╝─čmeye t─▒kland─▒─č─▒n─▒zda a┼ča─č─▒dakiler meydana gelmektedir:

  • Transformation Pane g├Âr├╝n├╝r.
  • ├ľl├ž├╝t├╝n d├Ân├╝┼čt├╝r├╝lm├╝┼č bir katman─▒, Contents b├Âlmesindeki uygunluk grubu katman─▒na eklenir.
  • Giri┼č de─čerlerinin t├╝r├╝ne g├Âre varsay─▒lan bir d├Ân├╝┼č├╝m uygulan─▒r.

Kriterin yan─▒ndaki d├╝─čme ye┼čile d├Ând├╝─č├╝nde┬áTransformation Pane’nin┬áetkin ├Âl├ž├╝t oldu─čunu g├Âsterir. D├╝─čme, ├Âl├ž├╝t d├Ân├╝┼čt├╝r├╝ld├╝─č├╝nde griye d├Âner ve Transformation Pane art─▒k etkin ├Âl├ž├╝t olmaktan ├ž─▒kar.

Transformation Pane paneli giri┼č ├Âl├ž├╝t├╝ de─čerleri i├žin en iyi d├Ân├╝┼čt├╝rme y├Ântemini se├žmek ├╝zere kullanabilece─činiz ├╝├ž ayr─▒ b├Âl├╝mden olu┼čur. Son uygunluk de─čerlerinin bir histogram─▒ solda yer almaktad─▒r. D├Ân├╝┼č├╝m y├Ântemlerini ve i┼člevlerini se├žmenize yard─▒mc─▒ olmas─▒ i├žin ise sa─čdaki grafi─či kullanabilirsiniz.

Transformation Pane‘nin orta b├Âl├╝m├╝nde ise d├Ân├╝┼čt├╝rme y├Ântemleri yer almaktad─▒r. Bu kapsamda ├Âl├ž├╝t de─čerlerine uygulanabilecek ├╝├ž d├Ân├╝┼čt├╝rme y├Ântemi bulunmaktad─▒r. Bunlar Unique Categories, Range of Classes ve Continuous FunctionsÔÇÖt─▒r.

Unique Categories: Arazi kullan─▒m t├╝rleri gibi kategorik veriler i├žin en iyisidir. Bu y├Ântem, ├Âl├ž├╝t de─čerinin uygunluk de─čeri ile birebir e┼čle┼čtirilmesidir.

Range of Classes: De─čer aral─▒klar─▒n─▒n ayn─▒ uygunluk tercihine atanabilen homojen s─▒n─▒flar halinde grupland─▒r─▒labildi─či s├╝rekli veriler kullan─▒l─▒r.

Continuous Functions: E─čim, bak─▒ veya uzakl─▒k gibi s├╝rekli de─čerlerle temsil edilen kriterler i├žin en iyisidir. Bu y├Ântem, de─čerleri s├╝rekli olarak uygunluk ├Âl├že─čine d├Ân├╝┼čt├╝rmek i├žin do─črusal ve do─črusal olmayan fonksiyonlar uygular. Kriter de─čerlerine s├╝rekli bir fonksiyon uygulad─▒─č─▒ndan, kriter de─čerindeki her art─▒┼čla elde edilen uygunluk de─čeri s├╝rekli de─či┼čir. Bundan dolay─▒ bu y├Ântem s├╝rekli veriler i├žin en yayg─▒n kullan─▒lan d├Ân├╝┼čt├╝rme y├Ântemidir.

Siz y├Ântemleri, i┼člevleri ve parametrelerini ke┼čfettik├že, Content b├Âlmesindeki uygunluk grubu katman─▒ndaki d├Ân├╝┼čt├╝rme grafi─či, son uygunluk histogram─▒ ve son uygunluk haritas─▒ katmanlar─▒ g├╝ncellenir. Bu g├╝ncelleme, d├Ân├╝┼č├╝m├╝n d├Ân├╝┼čt├╝r├╝len kriter ├╝zerindeki etkilerinin yan─▒ s─▒ra nihai uygunluk haritas─▒na etkisi hakk─▒nda geri bildirim sa─člar.

Kriter i├žerisinde en iyi de─čerleri yakalamak i├žin d├Ân├╝┼č├╝m├╝ belirledikten sonra bir sonraki kriteri d├Ân├╝┼čt├╝r├╝r ve t├╝m kriterler d├Ân├╝┼čt├╝r├╝lene kadar i┼člem tekrarlan─▒r.

4.Birbirine g├Âre a─č─▒rl─▒k kriterleri belirleme ve bunlar─▒ birle┼čtirerek bir uygunluk haritas─▒ olu┼čturma

Bu k─▒s─▒mda kriterleri birbirine g├Âre a─č─▒rl─▒kland─▒rma i┼člemi yap─▒lmaktad─▒r. A─č─▒rl─▒klar de─či┼čtirildi─činde, Transformation Pane┬ái├žerisinde son uygunluk haritas─▒n─▒n histogram─▒ ve Content b├Âlmesindeki uygunluk grubu katman─▒ndaki son uygunluk haritas─▒ g├╝ncellenir. Konumdaki ├Âzniteliklere dayal─▒ olarak her bir konumun g├Âreli tercihini belirleyen, ekran ├ž├Âz├╝n├╝rl├╝─č├╝nde bir uygunluk haritas─▒ olu┼čturulmu┼č olur.

5.Uygun alanlar─▒n se├žilmesi

Locate sekmesinde, uygunluk modeli i├žin mekansal gereksinimleri belirtebilirsiniz. Uygunluk modelleme s├╝recinin konum bile┼čeni, mekansal gereksinimlerin belirlenmesine olanak tan─▒r. ─░stenilen alanlar─▒n toplam alan─▒, b├Âlge say─▒s─▒ ve ┼čekil ├Âzellikleri belirlenir. Ayr─▒ca minimum ve maksimum b├Âlge boyutlar─▒n─▒ ve b├Âlgeler aras─▒ndaki mesafeleri de belirleyebilirsiniz. Se├žilmek istenilen alan i├žin kriterler tan─▒mlan─▒p ara├ž ├žal─▒┼čt─▒r─▒ld─▒─č─▒nda Content b├Âlmesindeki uygunluk grubu katman─▒na, yerle┼čtirilecek veya korunacak en iyi konumlar─▒ tan─▒mlayan yeni bir katman eklenmi┼č olur.

Uygunluk Modelleyici (Suitability Modeler) hakk─▒nda daha fazla bilgiye┬áburadan ula┼čabilirsiniz.

├ľnceki Yaz─▒
ArcGIS Enterprise 10.9 ile Y├Ânetim Raporlar─▒
Yaz─▒y─▒ g├Âr├╝nt├╝le
Sonraki Yaz─▒
ArcGIS API for JavaScript ile Web Uygulamalar─▒ ÔÇô 8 Etiketleme
Yaz─▒y─▒ g├Âr├╝nt├╝le