İnşaat ve Mimarlık Projelerinde 3B Yapı Planlaması

Coğrafi Bilgi Sistemleri 2B yanında 3B’de de karmaşık mekansal bilgileri ilgi çekici şekilde göstermek için güçlü yeteneklere sahiptir. Örneğin, yeni bir inşaat projesinin paydaşları, proje tasarımını ve çevresindeki kentsel çevre üzerindeki etkisini değerlendirmelerini sağlayarak, onu gerçekçi bir 3B ortamda görselleştirebilir. Böylece projenin planlama ve tasarım aşamalarında daha hızlı kararlar alabilirler.

Bu blog yazısında 3B Building Layer (yapı katmanı) ve integrated mesh layer olarak geçen mesh dosyaları ile nasıl çalışmalar yapabileceğimizi inceleyeceğiz. 3 boyutta yapıları incelerken sadece o yapıyı incelemenin ötesinde; konumsal olarak da incelemek, yani yapının farklı görünümlerini, ışık durumunu ve gerçek dünyada diğer yapılı ve doğal çevre ile iletişimini anlamada CBS büyük kolaylık sağlayacaktır.

3B çeşitli sahne katmanları ile ilgili detaylı bilgi almak için 3D Sahne Katmanları blog yazımızı inceleyebilirsiniz.

Building Layer

Building layer (yapı katmanı), yapı bilgi modellemesi (BIM) verilerini ArcGIS Pro’da CBS veri katmanı olarak temsil etmenize olanak tanır. Esri-Autodesk iş birliği sayesinde Autodesk Revit dosyalarınızı ArcGIS Pro’da açabilir ve çeşitli araçları kullanarak bir web sayfası olarak portalda yayınlayabilirsiniz. Bu konuda detaylı bilgi için Yapı Katmanından (Building Layer) Yararlanarak BIM Verilerini Anlamlandırın blog yazımızı inceleyebilirsiniz. ArcGIS Pro’da bir BIM dosyası çalışma alanından (workspace) oluşturulan bir yapı katmanı, disiplinlere ve kategorilere göre düzenlenir. Kategori; aynı kullanımı ve tanımlayıcı nitelikler kümesini paylaşan ve doğrudan ArcGIS detay katmanıyla ilişkilendirilen tasarımı modellemek için kullanılan bir öge veya sistem koleksiyonudur. Örneğin, bir BIM dosyası, kapılar ve duvarlar gibi mimari unsurları içerebilir. Kapılar ve duvarlar, yapı katmanının Mimari disiplin katmanında düzenlenen detay katmanları olarak tasvir edilmiştir. Bu detay katmanları 3B geometriler içerir ve benzer nitelik kümelerine sahiptir. Aşağıdaki örnekten kategorileri ve katman içeriğini inceleyebilirsiniz.

 

Sahne katmanı seçili iken Appearance (görüntüleme) sekmesini seçtiğinizde, görüntülenmesini isteyeceğiniz ölçek aralığında, semboloji bilgisi, Faces ve Lighting and Shading (ışık ve gölgelendirme) seçenekleri ile çalışmalar yapabilirsiniz. Katmanda face culling özelliğini değiştirmek, görüntülediğiniz nesnelere bağlı olarak 3B nesnelerin ön, arka veya her iki yüzünü görmenizi sağlar. Komut, yükseltilmiş polygonlar, multipatch, TIN üçgenleri ve raster verileri dahil olmak üzere alan tabanlı verileri içeren katmanlar için etkinleştirilebilir.

Lighting (ışıklandırma) alt sekmesinde varsayılan olarak, bir 3B nesnenin yerleşik geometri özellikleri, sahnenin mevcut ışık konumunu gölgelemek için kullanılır. Aydınlatma için kullanılan özellikler, her yüzün ışığı yansıtacağı yönü tanımlayan 3B vektörler veya normallerdir. Normaller genellikle geometriye diktir, ancak özellikle geometrideki sert ek çizgilerini yumuşatmak için başka yönlerde de tanımlanabilir.

 

Integrated Mesh Layer

3B mesh verileri, üst üste binen büyük görüntü kümelerinden gerçek dünyanın 3B temsilini oluşturmayı amaçlayan otomatik bir süreç tarafından yakalanır. Sonuç, orijinal girdi görüntü bilgilerini, binalar ve ağaçlar gibi 3B nesneleri ve yükseklik bilgilerini içeren textured mesh (dokulu ağ) olarak bütünleştirir. Integrated mesh scene layer (sahne katmanları olarak bahsedilecektir) çoğunlukla şehir çapında 3B haritalama için oluşturulur; genellikle drone tarafından yakalanırlar ve yeniden şekillendirilemezler. Integrated mesh bir sahnenin 3B kategorisi altında 3B katman olarak görünür. Bir sahneye integrated mesh katmanı eklendiğinde, o sahnenin zemini ve altlık haritasının yerini alacaktır. Explore aracını kullanarak belirli bir özellikle ilgili öznitelik bilgilerini de görüntüleyebilirsiniz. Bu verileri performanslı bir şekilde görselleştirmek için, integrated mesh sahne katmanı farklı ayrıntı seviyelerine (LOD’ler) sahiptir. Uzaklaştırdığınızda ve sahnenize olan mesafeyi artırdığınızda, 3B verilerin karmaşıklığı da azalır.

Integrated mesh sahne katmanı, kullanım durumuna bağlı olarak farklı şekillerde değiştirilebilir. İlk olarak, mesh katmanını aşağıda olduğu gibi planlı inşaatla birleştirebilir, yenilerine yer açmak için mevcut binaları düzleştirebilirsiniz. Mesh’i yerin altındaki altyapı ögelerinizle birlikte gösterebilir, boruları veya diğer varlıkları görselleştirmek için ağda delikler açabilirsiniz. Bunların yanında, diğer tüm alanları maskeleyerek mesh katmanının sınırlı bir alanına odaklanmayı da tercih edebilirsiniz. Her durumda, sahneye özel olan ve orijinal verileri etkilemeyen integrated mesh değişikliği yapmış olursunuz. Değişikliğin parametreleri, projenin coğrafi veri tabanında saklanır. Bu durum, mesh verilerini çoğaltmak zorunda kalmadan birçok farklı sahne oluşturmayı mümkün kılar.

Integrated mesh katmanında kırpma, maskeleme ve değiştirme gibi işlemleri yapabilir ve bu değişiklikleri ArcGIS platformunda bir web scene (web sahnesi) olarak paylaşabilirsiniz. Contents bölmesindeki katman özelliklerinden veya Data sekmesinin Modification grubundaki Add düğmesini seçerek integrated mesh katmanına bir değişiklik ekleyebilirsiniz. Eklendiğinde, değişiklik, İçindekiler bölmesindeki integrated mesh katmanının altında bir alt öge olarak görüntülenir. Aşağıdaki videodan mesh verinin kesilmesine ait örneği inceleyebilirsiniz.

 

Buna ek olarak kestiğiniz mesh veri üzerinde düzenleme yapmak isterseniz bunu da Edit altında “Edit Vertices” seçeneğini seçerek kesilmesini istediğiniz alanın sınırını güncelleyebilirsiniz.

 

Bir inşaat planını görselleştirmek için mesh ve BIM modellerini kullanmayı deneyimlemek isterseniz yukarıdaki gösterilenler ve daha fazlası için Esri’nin Learn ArcGIS içeriklerinden faydalanabilirsiniz. Burada kullanılan görseller “Visualize construction planning in 3D” dersinden yararlanılarak oluşturulmuştur. Bu ders içeriğinde belli bir senaryo üzerinden giderek adım adım yönlendirmelerle ilerleyecek olursanız; ArcGIS Pro’da tüm şehri 3B olarak temsil eden entegre mesh kullanacak, değiştirecek ve ona planlanan binayı içeren bir sahne katmanı ekleyeceksiniz. Ardından sonucu ArcGIS Online’da bir web sahnesi olarak yayınlayacaksınız. Bir mimar olarak bina planlarınıza ait yeni versiyonlar üretirken, paydaşlarının projelerinizin nasıl ilerlediğini görebilmelerini sağlamak adına sahne katmanını güncelleyeceksiniz.

İlginizi çekebilecek kaynaklar:

AEC Web Uygulamaları Serisi – 2

AEC firmaları, projeler yoluyla sonuçları müşterilere ulaştırır. Bu bağlamda projeler ile ilgili ilerleyişi takip edebilme, öncesi ve sonrası arasındaki farkı sunabilme, projenin sağlayacağı faydanın aktarılabilmesi gibi süreçler çok önemlidir.

Daha önceki AEC Web Uygulamaları Serisi – 1 yazımda oluşturduğum 2 adet örnek uygulamayı incelemiştik. Bu uygulamalar, 3D Gelişim Alanı – Halk Katılımı ve Bina Keşif Uygulamasıydı. Bu uygulamaların ikisinde de BIM verilerinin gösterimi ve bazı ek fonksiyonlar ile kullanıcıların bu veriler ile etkileşim içinde olabileceği senaryolar oluşturmuştuk. BIM içeriklerinin gösterimine ek olarak bu fonksiyonların uygulamalar içinde konumlandırılması kullanıcıların yanlızca BIM verilerini incelemesini değil bu uygulamalar ile etkileşim kurmalarını sağlamaktadır. Örneğin bir önceki blog yazımdaki 3D Gelişim Alanı – Halk Katılımı uygulamasını ele alalım. Yeni inşa edilecek bir alandaki değişikleri halka üç boyutlu olarak sunmak, kullanıcı açısından bakıldığında yetersizdir. Fakat yeni inşa edilecek alanla ilgili değişiklikleri sunmanın yanı sıra bu değişikliklerin insanlar için uygun olup olmadığı ile ilgili bilgiyi de bir anket ile konum tabanlı olarak toplayabiliriz.

Bu blog yazısında da daha önce oluşturmuş olduğum iki adet örnek uygulamayı inceleyeceğiz. Bu uygulamalar inşaat ve proje yönetim süreçlerinde kullanılabilecek, tamamen örnek verilerden oluşturduğum uygulamalar.

*Uygulama geliştirme arayüzü olarak ArcGIS Experience Builder’ı kullandım. Buna ek olarak uygulamalara fonksiyon katmaları için ArcGIS Survey 123, ArcGIS Dashboards, ArcGIS Web AppBuilder gibi uygulamalar da kullanıldı.

Örnek Uygulamalar

İnşaat Yönetim Uygulaması

Bu uygulamayı bir senaryo üzerinde maddeler halinde inceleyelim. Örneğin mevcutta devam eden bir inşaat projesi bulunuyor ve yönetici bu proje üzerinde;

  • İnşaat genel ilerleme durumunu
  • Süreçlerle ilgili ilerleme durumunu, örneğin tüm binadaki kaba sıva henüz %60
  • Katlar ile ilgili ilerleme, hangi katta şuan hangi çalışma yapılıyor
  • Odalar ile ilgili ilerleme, hangi odada mevcutta kim ne iş yapıyor
  • Maliyet ile ilgili dökümler, ekipman için ne kadar harcanmış veya işçiler için ne kadar para harcanmış
  • Ekipmanlar ile ilgili güncellemeler, örneğin hangi iş makinası ne durumda

gibi süreçleri yönetici takip edebilsin.İlk olarak uygulamanın anasayfa görünümünü tasarlayalım. Anasayfa’da proje ile ilgili bilgiler, 3D model, katlar arasında geçiş yapılabilecek bir kat aracı, maliyet ile ilgili bilgiler, ilerleme ile ilgili bilgiler olsun.

İnşaat Yönetim Uygulaması Anasayfası

Anasayfa tasarımını tamamladıktan sonra iç kısımda bulunacak sayfaları tasarlayabiliriz. İnşaat yönetim uygulamasında iç kısımlarda oda bazında ilerlemenin görüntülenmesi ve hangi odada kimin çalıştığı gibi özellikleri konumlandırabiliriz.

İnşaat Yönetim Uygulaması Oda Bazında İlerleme ve Hangi Odada Kimin Çalıştığının Gösterimi

Odalar kısmında hangi odada hangi işlemin yapıldığını görüntüleyebilmekteyiz. Örneğin yukarıdaki görselde Laboratory 1 odasında duvarların örülmesi işlemi devam etmekte. Kaba sıva, ince sıva ve duvarların boyanması işlemlerinin henüz başlamadığını görüntüleyebilmekteyiz. Bu ekranda ek olarak kimin çalıştığını görüntüleyebileceğimiz bir açılır pencereyi de konumlandırabiliriz.

Hangi Odada Şuan Kimlerin Aktif Olarak Çalıştığının Gösterimi

Oda bazında çalışanların gösterimi, ilerleyişin takip edilmesi ve çalışanların şuanda ne işi yaptığının görüntülenmesi uygulamaya eklenebilecek önemli bir özelliktir. Uygulamanın yönetici tarafına isterlere göre çok fazla fonksiyon eklenebilir.

Sonraki aşamada ise asıl önemli nokta bu verilerin güncellenmesi, çünkü anasayfada bulunan maliyet dökümü, inşaat ile ilgili ilerleme, odalar ile ilgili bilgiler aslında bir veri tabanı üzerinden yönetilmektedir. Şimdi ise sahada bu güncellemeleri yapacak kişi için gerekli olan uygulamayı tasarlayalım. Bu uygulama birden fazla kişi için veri girişi yapılacak şekilde tasarlanabilir. Örneğin bir kişi odalarda kimlerin çalıştığını güncelleyebilmesi gerekirken diğer bir çalışan inşaat için gerekli olan kumun fişini ve fiyatını maliyet kısmına ekleyebilir. Veri tabanında yapılan güncellemeler kimin o veriyi oluşturduğunu ve güncellediğini de tuttuğu için karmaşıklığı da ortadan kaldıracaktır.

İnşaat Takip Uygulaması Veri Giriş Ekranı

Örneğin operatör sahadan oda ile ilgili duvarların örülmesi işlemini tamamlandıya çekerek kaba sıva çalışmasının başladığını açılır menüler ile veri tabanına girebilmektedir. İnşaat yönetim ekranında yönetici bu güncellemeyi direkt olarak  görüntüleyebilmektedir, çünkü tüm süreç aynı veri üzerinden ilerlemektedir. Aynı şekilde anasayfa da bulunan maliyet dökümü kısmında başka bir operatör alınan bir hizmeti veya materyali aynı bu ekran üzerinden girebilmektedir.

Çalışmaya ait video kaydı için buraya tıklayabilirsiniz.

Proje Takip Uygulaması

Bu örnek uygulamada devam eden bütün projeleri görüntüleyebilmek, projeden kimin sorumlu olduğu, kaç kişinin o projede çalıştığı, ilerlemeleri, maliyetleri inceleyebilmek için tasarlayalım. Bir önceki uygulamada olduğu gibi tasarım süreçlerinde kendi marka yüzümüzü yansıtabilir özgür bir tasarım gerçekleştirebiliriz.

Bu örnekte bir giriş sayfası tasarlayalım. Giriş sayfasında devam eden projelerin ve tamamlanan projelerin sayısını görebileceği şekilde tasarlayalım. Anasayfanın üst kısmına ise kullanıcının sayfalar arasında gezinme yapabileceği bir menü tasarımı yapalım.

Proje Takip Uygulaması Anasayfa

Bu web uygulamasının iç kısımdaki sayfalarında projeler ile ilgili detayların görebileceği şekilde tasarlayalım. Örneğin mevcutta devam eden projelerin 3D olarak görüntüleyeceği için projeye ait 3D modeli projeye ait ilerlemeyi, maliyeti ve çalışanları anasayfaya ekleyelim.

Proje Takip Uygulaması / Devam Eden Projeler

ArcGIS Online ve ArcGIS Enterprise ortamlarında Revit modellerini üç boyutlu olarak paylaşarak bu uygulamaları sizler de oluşturabilirsiniz. Bu blog serisinde BIM-GIS entegrasyonunu etkin bir şekilde kullanımı ile ilgili örnekleri kapsayan blog yazılarına yeni uygulamalar ile devam edeceğiz.

Esri Türkiye 2021

Utility Network Sekmesini Keşfedin

Utility Network, kullanıcıların ArcGIS’te altyapı ağlarını yönetirken birlikte çalışacağı ana bileşendir. Utility Network, karmaşık altyapı ağlarını modellemek, görselleştirmek, düzenlemek ve analiz etmek için güçlü araçlar sunmaktadır. ArcGIS Utility Network karmaşık altyapı ağlarını modelleme yönetiminin yapılabildiği, modellenen verinin nasıl görselleştirildiği, harita üzerinde diğer varlıklar ile nasıl etkileşim içerisine girdiğine ve bu verilerin organizasyon içerisinde nasıl paylaşıldığına kadar bir bütün olarak çalışır. Daha fazla bilgi için Utility Network Nedir? adlı blog yazımızdan detaylara erişebilirsiniz.

Bu blog yazısında Utility Network ‘ün ArcGIS Pro içerisinde bulunan Utility Network sekmesini ve bu sekme içerisinde bulunan araç takımlarının ne işe yaradıklarını keşfedeceksiniz.

ArcGIS Pro’da yeniyseniz, becerilerinizi geliştirmenize ArcGIS Pro’nun modern yapısından gelen şerit tabanlı mimarisine temel yeterlilik oluşturmanıza yardımcı olması için ArcGIS Pro’ya Geçiş eğitimini inceleyebilirsiniz.

 

Utility Network Sekmesini Keşfedin

ArcGIS Pro’da bir harita açtığınızda, Contents bölmesinde Utility Network katmanları görüntülenir. Kullanmakta olduğunuz veri modeline göre Utility Network grup detay katmanları da aynı şekilde Contents panelinde görüntülenir.
Her grubun komutları ve araçları aşağıdaki tablolarda açıklanmıştır.
Kurumsal bir coğrafi veri tabanında çalışırken, data sekmesindeki komutların bir çoğu servis üzerinden bir Feature Layer eklenerek Utility Network’e erişilmesini gerektirir.
ArcGIS Pro Projesinde Content alanında etkin bir Utility Network verisi bulunduğunda Data sekmesi Utility Network şeridinin gelmesini sağlar. Bu şerit Utility Network iş akışlarını yürütmek için gereken tüm araçları içerir. Contents panelinde Utility Network verisi bulunmadığı taktirde bu şerit açılmaz.
Ağ Diyagramı sekmesinde etkin bir Diyagram açık olduğu zaman görünümü için İçerik bölmesinde seçildiğinde kullanılabilir hale gelir. Bu durumda, ağ diyagramı katmanı bir Utility Network üzerinden geliyor ise Utility Network sekmesi altında Ağ Şeması sekmesi ve menüleri gelir.

 

Ağ Topoloji Grubu (Network Topology Group)

 

 

 

 

 

Topoloji doğrulama ve Terminal bağlantılarını düzenleme araçlarını içerir.

 

Fonksiyon Açıklama
Etkinleştirme Ön Koşulu
Validate Validate aracı ağ topolojisini doğrulamaya yarar.

Bir menüyü görüntülemek için açılır oka tıkladığınızda ağ topolojisini mevcut harita ekranındaki içerikleri doğrula ve Utility Network ağı içerisinde bulunun tüm içeriği kapsayacak şekilde doğrula seçenekleri bulunur.

Etkin harita ekranında bir Utility Network ağının olması zorunludur. Ayrıca, kurumsal coğrafi veri tabanları için veri kaynağının bir Feature Servis üzerinden eklenmesi gerekir.
Terminal Paths
Seçili bir detay için geçerli bağlantı yolunu değiştirebileceğiniz araçları açar.
Etkin harita ekranında bir Utility Network ağının olması zorunludur. Ayrıca, kurumsal coğrafi veritabanları için veri kaynağının bir Feature Servis üzerinden eklenmesi gerekir.
Terminal Connections
Bir cihaz (device) noktasal detay katmanı için, hat ile bir terminal arasında bağlantı oluşturmak üzere Terminal Bağlantılarını Değiştir bölmesini açar.
Etkin haritada ekranında bir Utility Network ağının olması zorunludur. Ayrıca, kurumsal coğrafi veri tabanları için veri kaynağının bir feature servis üzerinden eklenmesi gerekir.

 

Bağlantı Seçenekleri (Associations Group)

 

 

 

 

 

İlişki, bağlantı işlemlerinin yapıldığı düzenleme araçlarını içerir.

 

Fonksiyon Açıklama Etkinleştirme Ön Koşulu
Modify
Utility Network özniteliklerini arasındaki bağlantı, ek ilişkisi ve kapsama ilişkilerini yönetebileceğiniz İlişkilendirmeleri Modify Associations bölmesini açar.
Etkin haritada ekranında bir Utility Network ağının olması zorunludur. Ayrıca, kurumsal coğrafi veritabanları için veri kaynağının bir feature servis üzerinden eklenmesi gerekir.
Enter/Exit Containment
Enter Containment— Etkin harita görünümünde kapsama modunu etkinleştirerek, seçilen kapsayıcı detay içeriğine ait detaylar oluşturmanıza olanak tanır.
Exit Containment— Etkin harita görünümünde kapsama modundan çıkar.
    Exit Containment— Etkin bir kapsayıcı düzenleme/kapsama modunda olmalıdır.
    Display Content
    Utility Network detay katmanları için içerik görünürlüğünü kontrol eden görüntü filtresini devre dışı bırakarak kapsayıcı içerik özelliklerini gösterir.
    Show —Varsayılan olarak içerikleri gizler, harita görünümünde görünür.
    Hide —Varsayılan olarak gizlenen içerikler harita görünümünde görünmez.
    Daha detaylı bilgi için içeriğe göz gezdirebilirsiniz.
    View
    Bağlantıları ve yapısal ek ilişkilerini görebilmeniz için İlişkilendirmeleri Görüntüle modunu açar veya kapatır.
    Enable Associations View — Varsayılan olarak gizlenen ilişkilendirmeleri harita görünümünde görünür.
    Disable Associations View — İlişkilendirmeler harita görünümünden gizlenir

     

     

    İzleme Seçenekleri (Tools Group)

     

     

     

     

     

    Utility Network üzerinde ağsal analizlerin yapıldığı, bayrak ve bariyer ekleme seçeneklerinin bulunduğu araçları içerir.

     

    Fonksiyon Açıklama Etkinleştirme Ön Koşulu
    Set Trace Locations/Clear All

    Utility Network ağındaki başlangıç ​​noktalarını ve engelleri yönetmek için komutlara ve araçlara erişebileceğiniz Trace Locations bölmesini açar. Bu komut aynı zamanda halihazırda ayarlanmış olan tüm başlangıç ​​noktalarını ve engelleri temizlemek için de kullanılabilir.

    Bir menüyü görüntülemek için açılır oku tıklayın ve kullanmak istediğiniz aracı veya komutu seçin.
    Etkin harita ekranında bir Utility Network ağının olması zorunludur. Ayrıca, kurumsal coğrafi veritabanları için veri kaynağının bir feature servis üzerinden eklenmesi gerekir.
     Utility Network Tool Gallery
    Utility Network ağındaki izleme türlerini listeler.
    İstediğiniz izleme türünü tıklayın. Bu, Geoprocessing bölmesinde İzleme aracını izleme türü ön ayarlarıyla açar.
    • Connected
    • Subnetwork
    • Subnetwork Controllers
    • Upstream
    • Downstream
    • Loops
    • Shortest Path
    • Isolation
    Etkin harita ekranında bir Utility Network ağının olması zorunludur. Ayrıca, kurumsal coğrafi veritabanları için veri kaynağının bir feature servis üzerinden eklenmesi gerekir.

     

    Seçim Seçenekleri (Selections Group)

     

     

     

     

     

    Utility Network üzerinde Diyagram içerisinde bulunan detaylar ve harita ekranında bulunan detaylar arasında seçim işlemlerinin yapıldığı araçları içerir.

     

    Fonksiyon Açıklama Etkinleştirme Ön Koşulu
    Apply To Diagrams
    Geçerli haritada seçim kümesinde bulunan detayları, projedeki açık olan Diyagrama yayar.
    Seçim setini belirli bir ağ şemasına yaymak istiyorsanız, komutun altındaki açılır oka tıklayın ve listeden seçin.
    Haritada seçilen ve en az bir detay ve açık diyagram mevcut olmalı.
    Apply To Maps
    Geçerli Diyagramdaki seçim kümesinde bulunan detayları, projedeki açık olan haritalara yayar.
    Etkin haritada ekranında bir Utility Network ağının olması zorunludur. Ayrıca, kurumsal coğrafi veritabanları için veri kaynağının bir feature servis üzerinden eklenmesi gerekir.

     

     

    Diyagram & Şematik Seçenekleri (Diagram Group)

     

     

     

     

     

    Utility Network üzerindeki detaylar ile Diyagram üretme, mevcut diagramı güncelleme, Diyagram arama gibi işlemlerinin yapıldığı araçları içerir.

     

    Fonksiyon Açıklama Etkinleştirme Ön Koşulu
    Find
    Utility Network ağındaki ilgili diyagramları aramanıza izin veren Diyagramları Bul bölmesini açar.
    New
    Seçili olan diyagram şablonuna dayalı olarak bir ağ haritasında seçtiğiniz detayları geçici bir ağ diyagramı oluşturur.
    Bir menüyü görüntülemek için açılır oka tıklayın ve diyagramınızın temel almasını istediğiniz diyagram şablonunu seçin. Diyagram oluşturmaya başlamak için doğrudan istenen şablon öğesine tıklayın.
    Haritada seçilen en az bir detay olmalı ve kayıt edilmemiş veri olmamalıdır.
    Overwrite
    Haritada seçili olan ağ özellikleriyle diyagramın içeriğinin üzerine yazar.
    Birden fazla açık diyagram olduğunda, bu menüyü görüntülemek için açılır oka tıklayın ve üzerine yazmak istediğiniz diyagramı seçin. Sadece bir açık tane diyagram açık olduğunda, doğrudan Overwrite düğmesine tıklayabilirsiniz.
    Kayıt edilmemiş herhangi bir veri olmamalıdır.
    Append
    Haritada seçili olan ağ detaylarını seçilen diyagrama ekler.
    Birden fazla açık diyagram olduğunda, bir menüyü görüntülemek için açılır oka tıklayın ve ağ özelliklerinin eklenmesini istediğiniz diyagramı seçin. Sadece bir diyagram açık olduğunda, doğrudan Append düğmesine tıklayabilirsiniz.
    Kayıt edilmemiş herhangi bir veri olmamalıdır. Etkin harita ekranında bir Utility Network ağının olması zorunludur. Ayrıca, kurumsal coğrafi veritabanları için veri kaynağının bir feature servis üzerinden eklenmesi gerekir.

     

     

    Alt Network Seçenekleri (Subnetwork Group)

     

     

     

     

     

    Sistemde kayıtlı Subnetwork’leri bulmayı, kontrol noktalarını dizayn etmeyi ve listeleme seçeneklerinin olduğu araçları içerir.

     

    Fonksiyon Açıklama Etkinleştirme Ön Koşulu
    Find
    Alt ağları arayabileceğiniz “Find Subnetworks” bölmesini açar.
    View
    Alt ağları görüntüleyebileceğiniz Alt Ağlar öznitelik tablosunu açar.
    Modify Controller
    Bir detayı source veya sink olarak ekleyebileceğiniz veya silebileceğiniz Alt Ağ Denetleyicisini Değiştir bölmesini açar.
    Etkin haritada ekranında bir Utility Network ağının olması zorunludur. Ayrıca, kurumsal coğrafi veritabanları için veri kaynağının bir feature servis üzerinden eklenmesi gerekir.

     

     

     

     

     

    ArcGIS Pro ile Uygunluk Modelleyici (Suitability Modeler)

    Uygunluk Modelleyici (Suitability Modeler), bir CBS analisti için en yaygın uygulamalardan biridir. Uygunluk modelleyici ile bir nesneyi yerleştirmek veya bir alanı korumak gibi yer seçim kararlarınızda en iyi konumu belirlemek için kullanılabilirsiniz. Örneğin bir alışveriş merkezi, konut geliştirme veya kayak merkezi inşa etmek için en iyi yeri belirlemede uygunluk modeli kullanabilirsiniz. Parklar, nesli tükenmekte olan yaşam habitatı veya taşkın kontrolü için en iyi alanların saptanması için de kullanılabilir.

    Uygunluk modeli oluşturmak, doğrusal olmayan yinelemeli bir süreçtir. Bundan dolayı uygunluk modelinde adımları sırayla izlemeniz gerekmez. Bunun yerine, ileri geri, yinelemeli bir karar verme süreci ile analizini gerçekleştirebilirsiniz.

    Bir uygunluk modelini beş adımda oluşturabiliriz:

    1. Kriter verilerini belirleme ve hazırlama
    2. Uygunluk modeli oluşturma
    3. Her bir kriterin değerlerini ortak bir uygunluk ölçeğine dönüştürme
    4. Birbirine göre ağırlık kriterleri belirleme ve bunları birleştirerek bir uygunluk haritası oluşturma
    5. Uygun alanların seçilmesi

    1. Kriter verilerini belirleme ve hazırlama

    Uygunluk modeli oluşturmanın ilk adımı, modelin konusuna ilişkin kriterleri belirlemektir. Bazı temel veriler, model için doğrudan girdi kriteri olarak kullanılabilir. Diğer kriterler ise çeşitli Spatial Analyst coğrafi işlem araçları kullanılarak türetilebilir. Uygunluk modelleyici içinde veri türetemezsiniz. Ancak, uygunluk modelleyici ve geoprocessing araçları arasında geçiş yapabilirsiniz. Örneğin Slope aracı kullanılarak raster yükseklik verisinden eğim kriteri türetebilirsiniz.

    2.Uygunluk modeli oluşturma ve kriter ekleme

    Uygunluk Modelleyici (Suitability Modeler), ArcGIS Spatial Analyst eklenti lisansıyla birlikte sunulmakta ve ArcGIS Pro içerisinde Analysis sekmesinden erişilebilmektedir. Bu sekmede Uygunluk Modelleyici (Suitability Modeler) açıldığında Content kısmında bir uygunluk modeli grubu katmanı oluşacaktır. Bu katman modelde girdi ve çıktıları saklamak için kullanılmaktadır.

    Suitability Modeler bölmesi içerisinde Settings, Suitability ve Locate sekmelerini içeren sekmeler bulunmaktadır. Settings sekmesinde modeli adlandırabilir, uygunluk ölçeğini seçebilir ve kriterlerin ağırlıklandırılması için kullanılacak yöntemi belirtebilirsiniz.

    Kriterleri ağırlıklandırmak için Multiplier veya Percent olarak iki farklı yöntem bulunmaktadır.

    Settings sekmesinde Weight kriteri için Multiplier yöntemini belirttiyseniz dönüştürülen kriter değerleri bu değer ile çarpılır. Çarpılan kriter değerleri daha sonra eklenir. Bu yöntemi, kriterleri birbirine göre doğrudan ağırlıklandırabildiğinizde kullanabilirsiniz.

    Settings sekmesindeki Weight parametresinde Percent yöntemini belirlediyseniz, yüzdeler uygulandıktan ve ölçütler eklendikten sonra elde edilen uygunluk haritasındaki çıktı değerlerinin aralığı Settings sekmesindeki uygunluk ölçeğine doğrusal olarak dönüştürülür. Varsayılan olarak bu aralık 1 ila 10’dur. Bu yöntemi her bir kriterin ortaya çıkan uygunluk haritasını ne kadar etkilediğini belirtmek istediğinizde kullanabilirsiniz.

    Modeli adlandırıp model ayarlarını belirledikten sonra uygunluk haritasını oluşturmak için Suitability sekmesine geçebilirsiniz. Suitability sekmesi kriterlerin eklendiği yerdir. Her bir kriter tabloya eklendiğinde, Content bölmesindeki uygunluk grubu katmanına da eklenir.

    Suitability sekmesi ve beraberindeki Transformation Pane uygunluk iş akışının ilk dört adımını ele aldığınız yerdir. Locate sekmesi ise alanı tanımladığınız yerdir.

    3.Her bir kriterin değerlerini ortak bir uygunluk ölçeğine dönüştürme

    Bir kriteri ortak bir uygunluk ölçeğine dönüştürmek için Suitability sekmesindeki kriter listesindeki kriter düğmesine tıklayın. Bu düğmeye tıklandığınızda aşağıdakiler meydana gelmektedir:

    • Transformation Pane görünür.
    • Ölçütün dönüştürülmüş bir katmanı, Contents bölmesindeki uygunluk grubu katmanına eklenir.
    • Giriş değerlerinin türüne göre varsayılan bir dönüşüm uygulanır.

    Kriterin yanındaki düğme yeşile döndüğünde Transformation Pane’nin etkin ölçüt olduğunu gösterir. Düğme, ölçüt dönüştürüldüğünde griye döner ve Transformation Pane artık etkin ölçüt olmaktan çıkar.

    Transformation Pane paneli giriş ölçütü değerleri için en iyi dönüştürme yöntemini seçmek üzere kullanabileceğiniz üç ayrı bölümden oluşur. Son uygunluk değerlerinin bir histogramı solda yer almaktadır. Dönüşüm yöntemlerini ve işlevlerini seçmenize yardımcı olması için ise sağdaki grafiği kullanabilirsiniz.

    Transformation Pane‘nin orta bölümünde ise dönüştürme yöntemleri yer almaktadır. Bu kapsamda ölçüt değerlerine uygulanabilecek üç dönüştürme yöntemi bulunmaktadır. Bunlar Unique Categories, Range of Classes ve Continuous Functions’tır.

    Unique Categories: Arazi kullanım türleri gibi kategorik veriler için en iyisidir. Bu yöntem, ölçüt değerinin uygunluk değeri ile birebir eşleştirilmesidir.

    Range of Classes: Değer aralıklarının aynı uygunluk tercihine atanabilen homojen sınıflar halinde gruplandırılabildiği sürekli veriler kullanılır.

    Continuous Functions: Eğim, bakı veya uzaklık gibi sürekli değerlerle temsil edilen kriterler için en iyisidir. Bu yöntem, değerleri sürekli olarak uygunluk ölçeğine dönüştürmek için doğrusal ve doğrusal olmayan fonksiyonlar uygular. Kriter değerlerine sürekli bir fonksiyon uyguladığından, kriter değerindeki her artışla elde edilen uygunluk değeri sürekli değişir. Bundan dolayı bu yöntem sürekli veriler için en yaygın kullanılan dönüştürme yöntemidir.

    Siz yöntemleri, işlevleri ve parametrelerini keşfettikçe, Content bölmesindeki uygunluk grubu katmanındaki dönüştürme grafiği, son uygunluk histogramı ve son uygunluk haritası katmanları güncellenir. Bu güncelleme, dönüşümün dönüştürülen kriter üzerindeki etkilerinin yanı sıra nihai uygunluk haritasına etkisi hakkında geri bildirim sağlar.

    Kriter içerisinde en iyi değerleri yakalamak için dönüşümü belirledikten sonra bir sonraki kriteri dönüştürür ve tüm kriterler dönüştürülene kadar işlem tekrarlanır.

    4.Birbirine göre ağırlık kriterleri belirleme ve bunları birleştirerek bir uygunluk haritası oluşturma

    Bu kısımda kriterleri birbirine göre ağırlıklandırma işlemi yapılmaktadır. Ağırlıklar değiştirildiğinde, Transformation Pane içerisinde son uygunluk haritasının histogramı ve Content bölmesindeki uygunluk grubu katmanındaki son uygunluk haritası güncellenir. Konumdaki özniteliklere dayalı olarak her bir konumun göreli tercihini belirleyen, ekran çözünürlüğünde bir uygunluk haritası oluşturulmuş olur.

    5.Uygun alanların seçilmesi

    Locate sekmesinde, uygunluk modeli için mekansal gereksinimleri belirtebilirsiniz. Uygunluk modelleme sürecinin konum bileşeni, mekansal gereksinimlerin belirlenmesine olanak tanır. İstenilen alanların toplam alanı, bölge sayısı ve şekil özellikleri belirlenir. Ayrıca minimum ve maksimum bölge boyutlarını ve bölgeler arasındaki mesafeleri de belirleyebilirsiniz. Seçilmek istenilen alan için kriterler tanımlanıp araç çalıştırıldığında Content bölmesindeki uygunluk grubu katmanına, yerleştirilecek veya korunacak en iyi konumları tanımlayan yeni bir katman eklenmiş olur.

    Uygunluk Modelleyici (Suitability Modeler) hakkında daha fazla bilgiye buradan ulaşabilirsiniz.

    ArcGIS Pro’da Kurallar ile Öznitelik Güncelleme

    Grup şablonları, tek bir detay çizerken birden fazla detay oluşturmanın bir yoludur. Birincil detay ya da daha fazla detay oluşturmak için seçenekler bulunur. Bileşen şablonlarının detayları o grup şablonu için ayarladığınız özniteliklere göre otomatik olarak oluşturulur. Grup Şablonu Nasıl Oluşturulur hakkında daha fazla ayrıntı için daha önce hazırladığımız blog gönderisine bakabilirsiniz.

    Normalde öznitelik girişleri yapmak için Attributes alanına giderek her yeni bilgi için tek tek giriş yaparsınız. Öznitelik kurallarını kullanarak bu işlemleri otomatikleştirebilirsiniz. Bu çalışmamızda grup şablonu özelliği ile birlikte birden fazla detay için aynı anda öznitelik kurallarını da kullanarak adres bilgileri ve direk numarası güncelleme işlemleri yapacağız.

    Örnek kullanım senaryosu

    • Bir elektrik şebekesinde havai abone bağlantı hatlarının direkler vasıtası ile binalara enerji verdiğini ve bu detay çizimi için “Havai Abone + Kofra” grup şablonu kullanalım.
    • Grup şablonunda birincil (primary) olarak girdiğimiz “HavaiAboneHatti” katmanına bağlantısal olarak bağlı olduğu “Direk” katmanında bulunan “Direk Numarasını” aldıralım.
    • İkincil (secondary) olarak ise Abone bağlantı hattının bitiş noktasına “Kofra” katmanı oluşturmasını ve bu kofra katmanına “Yapı” katmanından adres bilgilerini almasını sağlayalım.

    Grup şablonunda birincil olarak oluşturulan havai hat katmanına, direk katmanından “DirekNo” öznitelik bilgisini aldıralım. HavaAboneHatti katmanına sağ tıklayarak sırasıyla Design/Attribute Rules seçeneğini seçelim. Subtype alan bilgilerini seçtikten sonra kuralın yazılması istenen öznitelik alanını seçtikten sonra aşağıdaki Arcade kodunu yazalım.

    var g = Geometry ($feature);

    var fromElektrikJunctionGeometry = g.paths[0][0];

    var fsElektrikJunction =FeatureSetByName($datastore, “ElektrikJunction”, [“DirekNo”], false);

    var fromElektrikJunction = First(Intersects(fsElektrikJunction, fromElektrikJunctionGeometry) )

    if (fromElektrikJunction == null) return {“errorMessage”: “Başlangıç Direk Bulunamadı”}

    return fromElektrikJunction.DirekNo;

     

    Şimdi grup şablonunda ikincil olarak oluşturulan Kofra katmana benzer şekilde Yapı katmanından adres bilgilerinden Mahalle bilgisini almasını sağlayacak ifadeyi yazalım. Bu örnek çalışmada Kofra katmanının Yapı poligon katmanı alanı içerisinde oluşturulmasını ve yapı olmayan alanlarda hata vermesini istiyoruz. Bunun için hata mesajını “Error” alanına yazdıktan sonra aşağıdaki Arcade kodunu yazalım. Ayrıca isteğe göre tetikleyici menüsünden ilk veri girişi sırasında (insert) ya da mevcut veri üzerinde bir değişiklik yapıldığında (update) kuralın çalışması için ayarlayabilirsiniz.

    var fsYapi = FeatureSetByName($datastore, “Yapi”, [“Mahalle”])
    var fsYapiIntersect = Intersects(fsYapi,$feature)
    var Yapi = First(fsYapiIntersect)

    if (Yapi == null) return {“errorMessege”: “Bina Bulunamadı”}

    return Yapi.Mahalle

    Artık grup şablon kullanarak detaylar oluşturduğunuzda, adres bilgilerini ve direk öznitelik bilgilerini otomatik aldırabilirsiniz. Bu çalışmayı kuruluşunuzda farklı örneklerde hazırlayarak veri giriş sürelerinizi kısaltacak ve veri doğruluğunu destekleyecek şekilde kullanabilirsiniz.

    Daha fazla kaynağa aşağıdaki bağlantılardan ulaşabilirsiniz.

     

    ArcGIS Excalibur Mayıs Güncellemesinde Bizi Neler Bekliyor

    ArcGIS Excalibur, analistlerin görüntüleri arayıp bulabileceği ve bu görüntülerle çalışabilecekleri web tabanlı bir uygulamadır. Excalibur, geleneksel olarak ayrı iş akışlarına sahip olan mekânsal ve raster tabanlı görüntüleri tek bir bütünleşmiş deneyimde birleştirerek görüntü tabanlı iş akışlarını modernize eder ve geliştirir. Kullanımı kolay, web tabanlı bir sahip olan Excalibur, kuruluşlar arası karar almayı geliştirecek kullanım özelliklerine sahiptir.

    ArcGIS Excalibur’un Mayıs 2021 sürümü, etkileşimli tablo görünümü, haritadaki ya da görüntüdeki herhangi bir konuma hızlıca gitmeyi sağlayan işlemler gibi gözlemleme yeteneklerini geliştiren birçok yeni özellikle gelecek. Bunlardan bazılarını aşağıda bulabilirsiniz.

    Gözlemleri Kopyalama (Copy Observations)

    Aralık 2020 sürümünde Excalibur kullanıcıların bir düzenleme oturumu sırasında aynı anda birden çok gözlemde değişiklik yapmalarına izin vererek iş akışlarını optimize etmeyi amaçlayan özellikler getirmişti. İş akışı optimizasyonu bu sürümde de gelişti. Kullanıcılar artık birden çok gözlemi tek seferde seçip yeni gözlemler olarak kopyalayabiliyorlar. Bu araç, kullanıcıların daha önceden toplanan gözlemlerini yeni görüntülere uygulamasını yaparken fayda sağlayacaktır. Kullanıcılar yeni gözlemlerin meta verilerini de istedikleri gibi düzenleyebileceklerdir.

     

    Etkileşimli Detay Tablosu

    Bir detayın özniteliklerine bakarken bulunduğu konumun görüntüsündeki bilgilere bakmanız gereken durumlar olabilir. Detay tablosu, görüntü projenizdeki bağlamsal veya gözlem katmanlarının etkileşimli bir tablo görünümünü size sağlayacaktır. Bir tablodan gözlemleri seçebilir ve haritanızdan ya da görüntünüzden ilgili detayların vurgulanmasını sağlayabilirsiniz.

    Koordinatlara Git (Go-to Coordinate) Aracı

    Bir görüntüde ya da haritada bir konuma hızlıca gitmeniz gerektiğinde Go-to Coordinate aracını kullanarak hızlıca ulaşabilirsiniz. Kullanıcılar, bir koordinat sistemi kullanarak koordinatları girebilir ve ardından birden çok notasyon biçimi kullanarak çıktıyı farklı bir koordinat sistemine görüntüleme veya kopyalama seçeneğine sahip olabilecekler. Bu aracı kullanarak, kullanıcılar görüntülerdeki ilgili konuma gidebildikleri gibi haritadaki herhangi bir konuma tıklayarak o konumun koordinatlarını da alabilecekler.

     

    Yeniliklerden Haberdar Olun

    ArcGIS Excalibur, ArcGIS’in yetenekleri üzerine inşa edilerek, kullanıcı isteklerini de göz önünde bulundurarak sürekli iyileştirmelerle görüntü iş akışlarını dönüştürmeye devam ediyor. Excalibur hakkında daha fazla bilgi edinmek için Esri Topluluk sayfasını ve YouTube Oynatma Listesini ziyaret edebilirsiniz.

    Kaynaklar ve Yardımcı Bağlantılar:

    What’s Coming in ArcGIS Excalibur 2021 – Esri

    ArcGIS Excalibur | Documentation for ArcGIS Enterprise

    Esri Türkiye, 2021