Coğrafi Veri Tabanı Bakımı ve Muhafazası

Saygıdeğer bir büyüğümün sarf ettiği ve benim de zamanla kendisine daha çok hak verdiğim bir sözü var: “Sana hizmet edecek şeye iyi bak”. Hayatta sahip olduğumuz çoğu şeyin aslında bakıma ihtiyacı vardır ve gereken bakımı gösterdiğimizde bunlar, bize daha uzun sürelerde hizmet edebilir ve aradan zaman geçmiş olmasına rağmen ilk günkü gibi görevlerini yerine getirmeye devam edebilirler.

Sektörümüzde hali hazırda bilinen ve kullanılan İlişkisel Veri Tabanı Yönetim Sistemleri (İVTYS) ile bütünleşik olarak çalışan Enterprise Geodatabase’ler de muhafaza edildikleri süre boyunca belli aralıklarla bakım gerektirirler. Geodatabase, Esri tarafından ortaya koyulmuş bir veri depolama modelidir. Enterprise Geodatabase’ler de ilgili İlişkisel Veri Tabanı Yönetim Sistemleri’nin sağladığı faydalardan yararlanmamızı sağlarken aynı zaman da İVTYS’lerin getirdiği yönetimsel sorumlulukları da omuzlarımıza yükler. Örneğin; verinin belli aralıklarla yedeklenmesi ya da performansın belli bir düzeyde kalmasını sağlamak amacıyla belli başlı değerlerin sürekli olarak güncel tutulması gerektiği gibi sorumluluklardır bunlar. Geodatabase’in bakımına dair bu görevler yerine getirilmediği taktirde, kullanıcılarınızdan bir süre sonra, sisteme dair olumsuz geri dönüşler almanız kaçınılmazdır. Bunların yaşanmaması için yapılması gereken, önceden düşünülmüş ve planlanmış görevlerin zaman içerisinde yerine getirildiğinden emin olmaktır. Tıpkı konunun uzmanı İş Ortaklarımızın yerine getirilmesini sağladığı bu Best Practice’ler ile Kurumsal Coğrafi Veri Tabanlarınızın bakımlarının yapıldığından emin olunduğu gibi.

Birazdan aşağıda paylaşacaklarım, bir Enterprise Geodatabase’in bakımı ve muhafazası için gerekli standart görevleri içermektedir.

  • Öncelikle veri tabanı düzeyinde yedekleme işlemlerinin yapılması gerekmektedir. Günü geldiğinde verinin kaybolma ya da bozulma ihtimaline karşın, Veri Tabanından sorumlu kişi tarafından yapılan periyodik yedeklemeler yardımıyla verinin geri getirilebildiğinden emin olunmalıdır. Geodatabase, ilgili İVTYS yönetim sistemiyle bütünleşik olarak çalıştığından dolayı yedekleme işlemleri için bu İVTYS’nin yedekleme özellikleri kullanılacaktır.
  • Yukarıda da bahsettiğimiz gibi sistemlerinizdeki performansın beklenen düzeylerde kalması için belli başlı değerlerin gerektiği gibi güncel kalması sağlanmalıdır. Peki nedir bu “değerler”?

Veri tabanlarını en basit anlamıyla açıklamak gerekirse birçok bileşen ile birlikte tablolar bütününden oluşan bir yapıdır. Tablolar içerisinde bazen onlarca bazen de milyonlarca kayıt bulunabilir. Hal böyle olunca, tablolar üzerinde gerçekleştirdiğimiz sorgular aracılığıyla ulaşmaya çalıştığımız bilgiye giden yol uzayabilir. Bu durum bir problem haline de gelebilir. Peki, veri tabanlarındaki böyle bir yapıda nasıl oluyor da bu problem (çoğu zaman) yaşanmıyor hiç düşündünüz mü? Sistemlerde kullanılan bilgisayarın, gelişmiş çok hızlı bilgisayarlar olması sayesinde mi? İşlemci, Ağ ve Depolama teknolojilerinin ulaştığı nokta mı? Evet, bunların etkisi yadsınamaz ancak etki eden ağırlıklı faktör bunlar değil. Böyle olsaydı neden günümüzde kullanılan sistemlere dair performansın ilk günkü gibi olmadığına dair şikâyetler gelsin ki?

SQL, bildirimsel bir dildir – yani SQL aracılığıyla oluşturulan her bir sorgu ile SQL Engine’den neyi yapmasını istediğimizi tanımlarız, nasıl yapması gerektiğini değil. Peki o zaman soru şu; Türkiye içerisindeki her bir yapı detayını içeren bir veri bütününü, ArcGIS yazılımları ve bir Enterprise Geodatabase içerisinde ilgili İVTYS aracılığıyla depoladığımızı düşünelim. Bu veri bütününden sadece tek bir yapıya ait olan kat bilgisini ArcMap aracılığıyla ilgili Enterprise Geodatabase’den sorguladığımızda, veri tabanına neyi yapmasını gerektiğini mi yoksa nasıl yapması gerektiğini mi söylemiş oluruz? Doğru cevap; neyi yapması gerektiğini söylemiş oluruz. O zaman veri tabanımıza, milyonlarca satırlık kayıtlar içerisinden bu bilgiyi olabilecek en hızlı şekilde nasıl bulup, ArcGIS kullanıcısına geri göndereceğini kim söyleyecek? Bu görevi, veri tabanları içerisinde bulunan Query Optimizer bileşeni üstlenmektedir, ArcGIS yazılımları değil. Query Optimizer’lar, veri tabanı içerisinde bulunan İstatistikler ve İndeksler yardımıyla bilgiye ulaşmak için en düşük maliyetli optimum yolu belirlemek için çalışırlar. Bunun için de birçok Execution Plan ortaya çıkarırlar ve maliyet hesabıyla birlikte en uygun yolun belirlenmesini sağlarlar.

Bu bilgilerden yola çıkarak şöyle bir benzetme yapabiliriz; veri tabanı içerisinde bulunan Query Optimizer, doğru kararların alınmasını sağlayan bir beyin niteliğindedir. Bu beyin’in doğru karar almasını sağlayan besinler ise veri tabanındaki İstatistikler ve İndekslerdir. Bu bölümün başında bahsi geçen “değerler” de işte bunlardı.

Burada bilmeniz gereken iki önemli şey var. Bunlardan birincisi, bu değerler, özellikle hatırı sayılır güncellemelerin yapıldığı Versiyonlu Geodatabaselerde eskirler ve güncelliğini kaybederek Query Optimizer’ın veri tabanında beklenen düzeyde performansta kararlar almasını engellerler. Yani en nihayetinde, siz değerli ArcGIS kullanıcılarının yazılımlarımızdaki çalışmalarınızda beklenmedik performans düşüşlerine maruz kalmasına sebep olabilir. Bilmeniz gereken ikinci konu ise optimum performansta çalışmanızı sağlayacak ortama katkıda bulunmak için Geodatabase içerisindeki Veri Sahiplerine, Geodatabase’in Yöneticisine ve Veri tabanı Yöneticisine burada önemli bir rol düşmektedir. Bu rol de, veri tabanındaki bu İstatistik ve İndekslerin güncelliğinin korunmasıdır. Bunun yerine getirilebilmesi için ArcGIS içerisinde hali hazırda kullanılabilecek geoprocessing araçları mevcuttur. Rebuild Indexes aracı yardımıyla hem öznitelik hem de mekansal indekslerin yeniden oluşturulmasını sağlayabilirsiniz. Veri tabanlarında ve Enteprise, Workgroup ve Desktop geodatabaselerde çalıştırabileceğiniz bu aracı özellikle hatırı sayılır veri yükleme, silme, güncelleme veya compress operasyonu gerçekleştirdiğiniz zamanlarda çalıştırmanız önerilmektedir. Yine aynı durumlarda, veri tabanındaki İstatistikleri güncelleyecek olan Analyze Datasets aracını Enterprise Geodatabaseleriniz için çalıştırabilirsiniz.

Bu araçların hangi sıklıklarla çalıştırılması gerektiği; iş akışınızdaki veri yükleme, silme, güncelleme ve compress operasyonlarının sıklığından doğan veri tabanındaki değerlerin ve tabloların mevcut durumuna bağlıdır. Dolayısıyla yapılabilecek en iyi uygulama, buraları gözlemlemektir. Veri tabanınızdaki, istatistikleri ve kullanılabilirlik durumunu ArcGIS Monitor DB Counter yardımıyla gözlemleyerek ve gerektiğinde uyarı mekanizmalarından faydalanarak doğru karar ve aksiyonları zamanında alabilirsiniz. Böylelikle Enterprise Geodatabase’iniz ile yürüttüğünüz operasyonu rahatlatarak ve performansı optimum düzeyde tutabilirsiniz. ArcGIS Monitor ile ilgili Türkçe dilinde yazılmış iyi bir blog yazısına ulaşmak için buraya tıklayabilirsiniz ya da Esri Türkiye Blog sayfasını takip edebilirsiniz.

  • (Geleneksel) Versiyonlu bir geodatabase içerisinde bulunan verilerde güncelleme yapıldıkça stateler ve delta tablolarındaki satırlar büyür dolayısıyla da performans düşmeye başlar. Bunu engellemek için geodatabase’inizde Compress operasyonunun yapılması gereklidir. Compress sayesinde bir versiyon tarafından artık referans gösterilmeyen statelerin silinmesini ve delta tablolarındaki ilgili satırların base tabloya gönderilmesini sağlar. (Geleneksel) versiyonlu bir geodatabasede oldukça önemli olan bu operasyonun gerçekleştirilme sıklığı bir üst maddede belirttiğim gibi iş akışınızdaki veri yükleme, silme ve güncellemeye bağlıdır. Compress işleminin doğru olarak ne zaman gerçekleştirilmesi gerektiğinin kararının alınmasında ve aslında daha fazlasında fayda sağlayabilecek araç yine ArcGIS Monitor Delta, state, state lineage vb. ilgili tabloların gözlemlenerek ArcGIS Monitor içerisindeki uyarı mekanizmaları yardımıyla proaktif bir şekilde karar almanızı sağlayabilir. Böylelikle operasyonunuzda rutin olsun ya da olmasın geodatabase’inizde tutulan verinizin durumunun kontrolü ve daha fazlası elinizde bulunmuş olacaktır.
  • Eğer çalışma ortamınızda saha çalışanları varsa ya da ana ofise bağlı alt ofisler bulunuyor ve replica geodatabaseler ile çalışıyorlarsa verinizi muhafaza etmek için ana veri tabanından veriyi hem içe hem de dışarı aktarmanız ve bu replikaları yönetmeniz gerekecektir. Replika geodatabaseler de nihayetinde birer geodatabase olduğundan ve ilgili İVTYS’inde tutulduğundan dolayı yukarıda paylaşmış olduğum bakım ile ilgili notlar, bunlar için de geçerli olacaktır. Lütfen, bunu dikkate alınız.
  • Gel gelelim belki de en önemli konuya, geodatabaselerin yükseltilmesi konusu. Her ne kadar bu konu çoğu kimse tarafından yeterince önem görmese de aslında işin detayını bilenler tarafından durum böyle değildir. Çünkü geodatabaselerin yükseltilmesi, sadece yeni gelen fonksiyonelliklerin kullanılabilmesi için değil aynı zaman da yazılım üreticileri tarafından tespit edilen birçok hatanın da giderilmesi için gerçekleştirilmelidir. Bu işlemin gerçekleştirilmesi sırasında dikkat edilmesi gereken noktalar her bir İVTY sistemine göre değişiklik gösterebilir. Dolayısıyla geodatabaselerinizi tuttuğunuz ilgili veri tabanı üreticisine ait Esri dokümanlarındaki yönergeleri takip etmeniz önerilmektedir.

Ve son olarak, insana dayalı hatalara maruz kalmamak adına insana bağlı Enterprise Geodatabase bakım ve muhafaza görevlerinden mümkün olduğunca lütfen kaçının.

Faydalı bağlantı:

Geodatabase Versiyonlamaya Giriş

Geodatabase Versiyonlamaya Giriş

Geleneksel versiyonlama ArcGIS Desktop tarafında kullanılmaya başlanan, ArcGIS Pro üzerinde de desteklenmeye devam eden aslında kullanıcıların aşina oldukları veri tabanı yönetim yeteneğidir. ArcGIS Pro ile birlikte bu versiyonlamaya “Branch Versioning” eklenmiştir. Bu blog yazısı ile önemli ola bilecek soruların cevaplarına ve dikkat edilmesi gereken noktalara değinilecektir.

Veritabanı Versiyonlaması Nedir?

Geleneksel versiyonlama (ArcGIS Desktop), kurumsal yapısı içinde aynı veritabanı üzerinde çalışma grupları ile yapılan düzenleme (Editing) işlemlerinde veri çoklanmasını ve veri çakışmalarını önler.

Tüm düzenleme işlemleri fark (diğer bir deyişle Delta tabloları) tablolarında tutulur.

Geodatabase içindeki tüm versiyonların üstü olan (Parent) versiyon DEFAULT ‘tur. Oluşturulan her versiyon için üst/alt ilişkisi (Parent/Child) bulunmaktadır.

Kaç Adet Versiyon Oluşturabilirim?

Üst/alt olarak düşünüldüğünde herhangi bir sınır bulunmamaktadır fakat veritabanı üzerinde yapılan her ayarın, performansa etki edebileceğini unutmayın.

Versiyonlamada kademeli üst/alt ilişkisi

 

Topoloji, Ağ Veri seti veya Geometric Network, Parcel Fabric düzenlemeleri yapabilmek için verinin “registered as versioned” olması gerekmektedir. Veriler “Registered” olduğunda “Insert”, “Update” ve ”Delete” işlemelerini takip etmek için veritabanında iki adet delta tablosu oluşturulur ve “Base Table” yani orijinal tablo yerinde kalır.

Verilerin “Register” olup olmamasına karar vermek için tablo ve diyagramlar incelenmelidir.

“Register the selected objects with the option to move edits to base” seçeneği nedir?

Yapılan düzenleme işlemlerinin doğrudan “Base Table” yani ana tabloya yazılması isteniyorsa “Register the selected objects with the option to move edits to base” seçeneği “registered as versioned” işlemi esnasında işaretlenmelidir. “Save Edit” işlemi yapılana kadar tüm değişiklikler Delta yani fark tablolarında tutulur, “Save Edit” ile birlikte tüm düzenleme işlemleri (Insert, Update, Delete) “Base Table” a taşınır.

“Register the selected objects with the option to move edits to base”seçeneğinin kısıtlaması var mıdır?

Evet, sadece basit veriler (Nokta, Çizgi, Poligon, Ek açıklamalar ve İlişkiler) düzenlenebilir. Kompleks olarak tabir edilen Topoloji, Ağ Veri Seti veya Utility Network verileri düzenlenemez.

3. parti uygulamaların veritabanına ulaşabilmesi için veritabanının “Registered as Versioned” ve “Register the selected objects with the option to move edits to base” seçeneği işaretlenmemiş olmalıdır.

Replica yapılacak ise “Register the selected objects with the option to move edits to base” seçeneği işaretlenmemiş olmalıdır.

Move edits to base table

Verilerim register durumda, yeni feature class ekledim/oluşturdum ne olacak?

“Registered” durumdaki bir veri setine yeni bir “Feature Class” eklediğinizde yeni “Feature Class”, “Registered as Versioned” olmaz. Bu, veri yükleme performasını arttırır. Veri setinin tekrar “Registered as Versioned” yapılması gerekmektedir.

Versiyon izinleri nelerdir? Verilere herkesin erişmesini istemiyorum.

Aşağıda belirtilen yetkilendirme düzeylerine göre şu şekilde bir versiyon ağacı oluşturabilirsiniz;

Geleneksel Versiyonlamada ağaç yapısı

 

Private – İlgili versiyondaki görüntüleme veya düzenleme işlemini sadece versiyon sahibi veya geodatabase yetkilisi yapabilir.

Protected – Herhangi bir kullanıcı versiyondaki veriyi görüntüleyebilir fakat sadece versiyon sahibi veya geodatabase yetkilisi veri düzenlemesi yapabilir.

Public – Kendisine tablolarda ve katmanlarda düzenleme ayrıcalıkları verilmesi şartıyla, herhangi bir kullanıcı versiyondaki veriyi görüntüleyebilir veya düzenleyebilir.

Sonuç

İş ihtiyaçları, isterler, iş akışları ve veri düzenleme iş akışlarına bağlı olarak versiyonlama ve dikkat edilecek konular değişim göstermektedir.

İlerleyen zamanlarda bu konu başka blog yazıları ile detaylandırılacaktır. Lütfen blog sayfamızı takip etmeye devam edin…

https://blog.esri.com.tr/

 

Ayrıca ilginizi çekebilecek linkler

http://desktop.arcgis.com/en/arcmap/latest/manage-data/geodatabases/an-overview-of-versioning.htm

http://desktop.arcgis.com/en/arcmap/latest/manage-data/geodatabases/registering-data-as-versioned.htm

http://desktop.arcgis.com/en/arcmap/latest/manage-data/geodatabases/unregistering-data-as-versioned.htm

http://desktop.arcgis.com/en/arcmap/latest/tools/data-management-toolbox/create-replica.htm

Esri Türkiye, 2018

Kurumsal Coğrafi Veri Tabanı Kurulumu

ArcGIS coğrafi veri tabanı (geodatabase-CVT), farklı tiplerdeki coğrafi veri kümleri yığının ortak bir dosya sistem dizininde ya da Oracle, Microsoft SQL Server, PostgreSQL ya da IBM DB2 gibi çok kullanıcılı ilişkisel veri tabanı yönetim sistemlerinde (DMBS-VTYS) tutulmasıdır.

Özellik Kişisel CVT Dosya CVT Masaüstü CVT Çalışma Grubu CVT Kurumsal CVT
Fonksiyonellik Orijinal Masaüstü formatı Gelişmiş Masaüstü formatı Dağıtık veri ya da proje-seviyesinde kullanım Bölümsel projeler ya da ufak organizasyonlar Geniş kapasite ve kullanıcı tabanlı
Depolama mekanizması Microsoft Access veri tabanı (.mdb) Dosya dizini Microsoft SQL Server Express Microsoft SQL Server Express SQL Server, Oracle, PostgreSQL, DB2, Informix
Depolama limiti CVT başına 2 GB (~500 MB efektif limit) Obje başına 1 Terabyte (TB), 256 TB’a kadar ayarlanabilir Veri tabanı sunucusu başına 10 GB Veri tabanı sunucusu başına 10 GB İlişkisel veri tabanı ve donanımla sınırlı
Kullanıcı limiti Veri tabanı başına bir editör Obje başına bir editör Aynı anda 3 kullanıcı, birisi güncelleyebilir Aynı anda 10 kullanıcı, hepsi güncelleyebilir Limitsiz
Platform Windows Tümü Windows Windows Tümü

 

Tablo 1. Coğrafi Veri Tabanı Tipleri

Tablo 1’de ifade edildiği gibi kurumsal CVT’nin diğer CVT tiplerinden ayıran çok önemli özellikleri bulunmaktadır. Çünkü kurumsal ArcGIS çözümlerinde, yalnız tek kullanıcılı yerel masaüstü bilgisayarında çalışan uygulamalar değil, daha kompleks, farklı araçlar (cep telefonu, tablet, bilgisayar v.b.) tarafından verinin görüntülenip güncellenebildiği çok kullanıcı çözümler üretilebilmektedir.

Bu blog yazımızda, temel fonksiyonları yerine getirebilecek Oracle 11g R2 VTYS kullanılarak bir KCVT’nin kurulumunu anlatacağız ve sonraki yazılarımızda bu veri tabanını kullanarak birlikte uygulamalar geliştireceğiz.

Oracle VTYS Kurulumu

Gereksinimler

  1. Oracle VTYS Standard, Standard One ya da Enterprise sürümleri
    • Oracle 11g R2 (64 bit) 11.2.0.4
    • Oracle 12c R1 (64 bit) 12.1.0.2
    • Oracle 12c R2 (64 bit) 12.2.0.1
  2. İşletim Sistemi
    • IBM AIX (64 bit) – Oracle 11.2.0.4 için minimum desteklenen sürüm IBM AIX 6.1.0.0.
    • Linux (64 bit) – Oracle 11.2.0.4 için minimum desteklenen sürüm Red Hat Enterprise Linux AS/ES 5 – update 11.
    • Solaris (64 bit) – Oracle 11.2.0.4 için minimum desteklenen sürüm Solaris 10 SPARC.
    • Windows (64 bit) – Visual Studio VC++ 2017 en son sürümü yüklenmeli

Kurulum

Kurulum ortamımızda Windows 7 64 bit İşletim sistemi ve Oracle 11g R2 Enterprise Edition ürünlerini kullanacağız.

Oracle 11g R2 kurulumu

Oracle kurulum dosyalarının bulunduğu ana dizindeki “setup.exe” dosyasına çift tıklayarak başlatacağınız kurulum prosedürleri ve ekran örnekleri aşağıdaki gibi olmalıdır. Bilgisayarınızdaki uyumsuz donanım ya da yazılım sebebiyle hata mesajları alabilirsiniz. Aldığınız hata mesajının kodu yardımıyla internette yapacağınız arama sonucunda hatanın kaynağını ve çözümünü bulabilirsiniz.

Şekil 1. Kurulum başlangıç ekranı

Bu ekranda güvenlik ile alakalı e-posta almak istiyorsanız, kişisel -eposta adresinizi yazabilirsiniz. ‘Next’ düğmesine basarak sonraki kurulum ekranına geçebilirsiniz.

Şekil 2. Kurulum tipinin seçim ekranı

Bu ekranda ne tip bir kurulum seçeceğinizi belirtmeniz gerekmektedir. Biz yeni bir veri tabanı kurulumu yapmak istediğimizden birinci seçenek olan “Create and configure a database” seçeneğini seçmemiz gerekli. Eğer sadece veri tabanı yazılımının kurulmasını istiyorsanız “Install database software only” seçeneği seçilmeli. Diğer seçenek ise, halihazırda kurulu bir veri tabanınız var ve güncellemek istiyorsanız “Upgrade an existing database” seçeneği seçilmeli. “Next” düğmesine basarak sonraki adıma geçebiliriz.

Şekil 3. Sistem sınıfı belirleme ekranı

Oluşturmak istediğimiz VTYS, sadece kişisel ve eğitim amaçlı olacağından kurmak istediğimiz bilgisayarın kaynaklarının minimum kullanımını amaçlıyoruz. Bu sebeple “Desktop Class” seçeneğini seçmeliyiz. “Server Class” seçeneği veri tabanının çok kullanıcılı ve orta ve büyük projeler için kullanımı içindir. Bu seçenek seçildiğinde daha detaylı ve gelişmiş kurulum yapılabilmektedir.

Şekil 4. Kurulum konfigürasyonu ekranı

Bu ekranda kurulumu yapacağımız VTYS’nin bilgisayarımızda hangi dizine kurulumunun yapılacağını, veri tabanının global adını ve veri tabanı yöneticisinin (Administrator/system) giriş şifresini belirliyoruz.

Bu adımdan sonra sizin sadece “Next” ve “Install” düğmelerine basıp kurulum işlemini başlatmanız istenecek. Belirli bir süre sonra kurulum işlemi tamamlanacak ve veri tabanınız kullanıma hazır olacaktır.

Veri tabanını dış dünya ile iletişim kurması için “C:\app\user\product\11.2.0\dbhome_1\NETWORK\ADMIN” dizinindeki “listener.ora” ve “tnsnames.ora” dosyalarında değişiklik yapacağız.

Şekil 5. listener.ora dosya içeriği

“listener.ora” dosyasında Şekil 5’te altı kırmızı renkle belirtilen “<makineİP>” kısmına veri tabanının kurulu olduğu bilgisayarın İP bilgisi girilmeli ve ilgili satır dosyaya eklenmeli.

Şekil 6. tnsnames.ora dosya içeriği

Aynı işlem “tnsnames.ora” dosyasında da yapılmalı. “<makineİP>” kısmına veri tabanının kurulu olduğu bilgisayarın İP bilgisi ile değiştirilmeli.

Kurulumun Testi

Eğer kurulum işlemi sırasında herhangi bir hata alınmadıysa, kurmuş olduğumuz veri tabanını testini yapabiliriz. Komut satırını (Command Promt) açıp, “sqlplus /nolog” komutunu girelim.

Şekil 7. Komut satırından veri tabanı kurulum testi

Şekil 7’teki gibi bir görüntünün oluşması gerekmektedir. Eğer hata alınıyorsa, hata kodu ile internette arama yaparak sorunu gidermeniz gerekmektedir.

Sonra komut satırına “connect system/<şifre>” girerek, ilgili kullanıcı ve şifresiyle veri tabanına bağlantı yapalım. Şekil 4’te belirlemiş olduğunuz yönetici şifresi “<şifre>” kısmına yazılmalı.

Şekil 8. Komut satısından bir kullanıcı ile bağlantı kurulum testi

Eğer ekran “connected” yani bağlantı kuruldu yazısı geldiyse veri tabanı kurulumumuz başarıyla sağlandığını anlamaktayız.

Bu adımdan sonra veri tabanının yüklü olduğu makinede ateş duvarınızı (firewall) ayarlamayı unutmayın, yoksa dışarıdan gelen istekleri makinenizin ateş duvarı engelleyecektir ve veri tabanına bağlantı sağlayamayacaksınız.

ArcMap entegrasyonu

Veri tabanını kurduktan sonra ArcMap üzerinden ‘veri tabanı bağlantısı’ (Database Connection) olarak tanıtılması gerekmektedir. Bu işleme geçmeden önce ArcMap yüklü olan bilgisayar üzerinde Oracle Instant Client 32 bit versiyonu yüklenmelidir. Bu sayede Oracle veri tabanına yapacağımız istekleri, bu programın kütüphaneleri sayesinde yapmış olacağız.

İşletim sisteminizin 64 bit olması, Oracle Instant Client 32 bit versiyonunun yüklenmesine engel değil. Çünkü ArcMap uygulaması 32 bit bir uygulama olduğundan Oracle Instant Client kütüphanesinin 32 bit olanlarını kullanacaktır. Bu yüzden Oracle Instant Client 32 bit olan yüklenmelidir.

Yükleme işlemi bittikten sonra, Oracle Instant Client uygulamasını yüklediğiniz dizini, işletim sisteminin çevresel değişkenlerine (Environment Variables) eklenmesi gerekmektedir. Bunun için işletim sisteminizin arama kısmına “system” yazdıktan sonra “System-Control Panel” seçeneğiniz seçin.

Şekil 9. Sistem-Kontrol paneli

Sistem ekranındaki sol taraftaki menü seçeneklerinden “Gelişmiş sistem ayarları” (Advanced system settings) menüsünü seçin.

Şekil 10. Gelişmiş sistem seçenekleri ekranı

Açılan “Sistem Özellikleri” (System Properties) adlı ekranda sağ alt kısımdaki “Çevresel Değişkenler…” (Environment Variables…) düğmesine basınız.

Şekil 11. Sistem Özellikleri ekranı

“Çevresel Değişkenler” (Environment Variables) ekranı ikiye bölünmüştür. Üst kısım işletim sistemine giriş yapan kullanıcıya ait değişkenleri, alt kısım ise sistem bazlı değişkenleri listelemektedir. Alt kısım “Sistem değişkenleri” (Sistem variables) kısmındaki listeden “Path” seçeneğini seçip “Değiştir…” (Edit…) düğmesine basalım.

Şekil 12. Çevresel Değişkenler ekranı

Açılan ekranda “Yeni” (New) düğmesine basarak “Yol” (Path) değişkenine yeni bir değer atayalım. Gireceğimiz değer, Oracle Instant Client uygulamasını yüklediğimiz yol olmalı.

Yukarıdaki işlemleri sırasında ArcMap uygulaması açık ise, bu yaptığımız sistemsel değişiklikleri göremeyecektir. Bu yüzden ArcMap uygulamasını yeniden başlatmanız gerekmektedir.

ArcMap uygulamasında “Katalog” (Catalog) penceresindeki “Veri Tabanı Bağlantıları” (Database Connections) seçeneğinin altındaki “Veri Tabanı Bağlantısı Ekle” (Add Database Connection) seçeneğine çift tıklayalım.

Şekil 13. ArcMap Katalog penceresi

Yeni veri tabanı bağlantısının eklenmesini sağlayan “Veri Tabanı Bağlantısı” (Database Connection) ekranında “Veri Tabanı Platformu” (Database platform) seçenek listesinden “Oracle” seçeneğini seçin. Veri tabanını kurduğunuz makinin adını ya da İP bilgisini “Örnek” (Instance) kısmına giriniz. “Kullanıcı adı” (User Name) ve “Şifre” (Password) bilgilerini giriniz. Girmek istediğiniz kullanıcı adı yönetici (administrator) ya da yönetici yetkileri almış bir kullanıcı olmalı, örneğin “sys” kullanıcısı. “Tamam” (Ok) düğmesine basarak, yeni kurduğumuz Oracle veri tabanına bağlantı sağlamış oluruz.

Şekil 14. Veri tabanı bağlantı oluşturma ekranı

Oluşturduğumuz veri tabanı bağlantısı, Katalog penceresi içerisinde gösterilmiş olacak.

Kurumsal Coğrafi Veri Tabanı Oluşturma

Veri tabanımızı oluşturup, ArcMap uygulaması üzerinden başarıyla bağlantı sağladıktan sonra, veri tabanını kurumsal coğrafi veri tabanına dönüştürmeye başlayacağız. Bunun için 2 farklı yöntem bulunmaktadır:

  • ArcMap üzerinden “Create Enterprise Geodatabase” aracını kullanarak
  • Python dilinde yazılmış komut dosyasını çalıştırarak

En kolay yöntem olan ArcMap üzerinden araç kullanarak veri tabanımızı kurumsal coğrafi veri tabanı haline getireceğiz. Bunun için ArcMap araçlar kısmından “Create Enterprise Geodatabase” aracını (ArcToolbox->Data Management Tools->Geodatabase Administration->Create Enterprise Geodatabase) açın.

“Kurumsal Coğrafi Veri Tabanı Oluşturma” (Create Enterprise Geodatabase) ekranında, “Veri Tabanı Platform” (Database Platform) seçenek listesinden “Oracle” seçeneğini seçiniz. “Örnek” (Instance) kısmına kurduğumuz veri tabanına ait makine adı ya da İP bilgisini ve yayın adını giriniz. “Yetkilendirme Dosyası” (Authorization File) kısmına ise “ArcGIS Server Enterprise” ürünü içerisinde (\\Program Files\ESRI\License<sürümNo>\sysgen) bulunan yetkilendirme dosyasını göstermeniz gerekmektedir.

Şekil 15. Kurumsal Coğrafi Veri Tabanı Oluşturma ekranı

“Tamam” (Ok) düğmesine basılmasıyla Oracle veri tabanımızı kurumsal coğrafi veri tabanı olarak ayarlamış oluruz.

Şekil 16. Coğrafi veri tabanı oluşturma işlem sonucu

Örnek Coğrafi Tablo Oluşturma

ArcMap üzerinden oluşturduğumuz veri tabanı bağlantısının üzerine sağ tuş ile tıkladığımızda gelen açılır menüden “Yeni->Katman” (New->Feature Class) seçerek örnek bir coğrafi tablo oluşturalım.

Şekil 17. Yeni coğrafi katman oluşturma

Açılacak ekranda kendi seçimlerinize göre bir katman oluşturunuz.

Şekil 18. Yeni katman oluşturma ekranı

Eğer oluşturma işlemi başarıyla tamamlanırsa, veri tabanımızın coğrafi kurumsal bir veri tabanı olarak yaptığımızı onaylamış oluruz.