AEC Web Uygulamaları Serisi – 3

AEC Web Uygulamaları Serisi – 3

Daha önceki AEC Web Uygulamaları Serisi – 1 ve  2 blog yazılarımda AEC sektöründe farklı süreçlerde kullanılabilecek örnek uygulamaları incelemiştik. Bu uygulamalar, tasarım ögelerinin coğrafi bağlamda sunulmasının yanı sıra belirli bir çıktı doğrultusunda farklı işlevsellikleri de içermektedir.

Bu blog yazısında da daha önce oluşturmuş olduğum örnek uygulamayı inceleyeceğiz. Bu uygulama inşaat ve proje yönetimi, gayrimenkul süreçlerinde kullanılabilecek, tamamen örnek verilerden oluşturduğum bir örnek uygulamadır.

*Uygulama geliştirme ara yüzü olarak ArcGIS Experience Builder’ı kullandım. Buna ek olarak uygulamalara fonksiyon katmaları için ArcGIS Survey 123, ArcGIS Dashboards, ArcGIS 360 VR gibi uygulamalar da kullanılmıştır.

Gayrimenkul Çözümü

Bu web uygulamasını ilk olarak senaryo üzerinde taslak olarak oluşturalım. Kurum olarak elimizde bulunan yeni bir projeyi halka sunmak istiyoruz. Bu proje bir site ve kullanıcıların bu site ile ilgili 3B görüntüleme, binalar ile ilgili detay bilgilerini görüntüleme, iç mekanları görüntüleme gibi işlevsellikleri kullanıcılara sunmak istiyoruz.

Bu uygulama ile kullanıcılar;

  • Proje detaylarını üç boyutlu olarak görüntüleme
  • Dış mekan ve iç mekan detaylarını deneyimleme
  • Bloklar, katlar ve daireler arasında gezinme
  • İç mekan ile ilgili detayları panoramik olarak deneyimleme
  • Binaların çevresindeki ulaşım ve önemli noktalar ile ilgili bilgileri görüntüleme
  • Bu alanlar ile ilgili bir form doldurarak talepte bulunabilme

özelliklerini kullanabilmelidir.

Uygulamanın Oluşturulması

Taslağı ve işlevi belirledikten sonra uygulamayı oluşturabiliriz. İlk olarak uygulamanın temelinde bulunan proje alanının üç boyutlu formatını, uygulama içerisinde konumlandıralım. Bu kapsamda benim kullandığım veri örnek bir sahne katmanı.

Sonrasında bu üç boyutlu içerik ile ilgili detayları (blok, kat, daire) uygulama içerisinde konumlandırmalıyız. Bu noktada kullandığımız sahne katmanının türüne göre bilgilerin sunulması işlemi değişmektedir. Ben dış mekanlar için 3D Object Scene Layer iç mekan için ise Building Scene Layer paketi kullandım, bu yüzden bilgileri görüntülemek için bu içerikleri temsil eden feature katmanları oluşturdum.

Blok seçimini gerçekleştirdikten sonra katlar arasında geçiş yapabileceği ve seçtiği kat içerisinde bulunan daireleri görüntüleyeceği ekranı tasarlayalım. Bu kısımda ek olarak kullanıcı dairelerin panoramik görüntülerini görebileceği açılır bir ekran tasarlayalım. Aynı zamanda kullanıcının talep formun ulaşabilmesi için bir buton ekleyelim.

Bu ekranların tasarımı ve işlevselliği ArcGIS Experience Builder içerisinde bulunan araçlar ile gerçekleştirilmektedir.

Son ekran için ise kullanıcıların site çevresindeki ulaşım ağını ve önemli noktaları görebileceği ekranı tasarlayalım.

 

Uygulamanın son aşamasında ise menünün tasarımı, uygulama içerisindeki pencerelerin ölçeği ve son görünümü gibi ayarlamaları yapmalıyız.

AEC Web Uygulamarı blog serisinde ArcGIS Platromunda özelleştirilmiş web uygulamaları örneklerini senaryolar üzerinden ilerleyen yazılarımda incelemeye devam edeceğiz.

Esri Türkiye 2021

ArcGIS CityEngine 2021.1

ArcGIS CityEngine 2021.1

ArcGIS CityEngine 2021.1 sürümü ile uygulama içerisinde önemli iyileştirmeler ve yenilikler gerçekleştirildi. Bu iyileştirme ve yeni özellikleri detaylı bir şekilde incelemek için linke tıklayabilirsiniz. Bu yazımızda ArcGIS CityEngine 2021.1 sürümü ile gelen önemli özellikleri inceleyeceğiz.

OSM Bina İçeri Aktarımı

ArcGIS CityEngine içerisinde bulunan “Get Map Data” özelliği belirlediğimiz bir alanın uydu görüntüsü, yükselti verisi, OSM bina taban alanları ve OSM yol orta çizgilerini içeri aktarmamızı sağlamaktadır. 2021.1 sürümünde daha ayrıntılı bina modellerinin içeri aktarımı sağlanmaktadır. Bu sayede çalışmak istediğiniz alanın çevresinde bulunan binaların daha detaylı modellerine Get Map Data aracından ulaşabilirsiniz.

Arazi Şekillendirmedeki İyileştirmeler

CityEngine ile binaları ve yolları üç boyutlu olarak oluştururken en çok karşımıza çıkan arazilerin bu binalar ve yollar arasındaki geçişinin düzenlenebilmesiydi. Bu bağlamda CityEngine 2020.0 sürümünde arazi şekillendirme, düzenleme gibi özellikler karşımıza çıkmıştı. Bu sürümde ise yükselti verilerinin daha pürüzsüz ve yumuşak çalışmalar gerçekleştirebilmek için fırçalar geliştirildi. Bu çalışmalar özellikle yol ögelerinin oluşturulması aşamasında kullanılabilir.

IFC İçeri ve Dışarı Aktarım

2021.0 sürümünde, CityEngine CAD dünyası ile birlikte çalışabilirliği geliştiren DWG modellerini içe ve dışa aktarmak için yeni işlevler sunmuştu. Bu sürümde ise BIM verilerinin içeri ve dışarı aktarımı ile ilgili bazı yenilikler karşımıza çıkıyor. Artık IFC modellerini içeri doğrudan aktarabilmekteyiz. Bu sayede çalışmalarımızı gerçekleştirirken elimizde bulunan BIM verilerini çalışmalarımızda görüntülemek için farklı formatlara çevirmemize gerek kalmadı.

CGA Kodları İçerisinde Materyaller ile Çalışma

Bu iyileştirme dokuları ve dokuların tüm ögelerini tek bir .cgamat ile kurallar içerisinde kullanabilmemizi sağlamaktadır. Örneğin kural içerisinde normal map, bump map gibi materyal ögelerini tanımladıktan sonra bir .cgamat formatında kaydedebiliriz. Bu sayede materyallari istediğimiz sahnede tekrardan tüm ögelerini tanımlamadan kullanabiliriz.

Daha fazla yeni özelliği incelemek için CityEngine 2021.1 yenilikler sayfasını inceleyebilirsiniz

AEC Web Uygulamaları Serisi – 2

AEC firmaları, projeler yoluyla sonuçları müşterilere ulaştırır. Bu bağlamda projeler ile ilgili ilerleyişi takip edebilme, öncesi ve sonrası arasındaki farkı sunabilme, projenin sağlayacağı faydanın aktarılabilmesi gibi süreçler çok önemlidir.

Daha önceki AEC Web Uygulamaları Serisi – 1 yazımda oluşturduğum 2 adet örnek uygulamayı incelemiştik. Bu uygulamalar, 3D Gelişim Alanı – Halk Katılımı ve Bina Keşif Uygulamasıydı. Bu uygulamaların ikisinde de BIM verilerinin gösterimi ve bazı ek fonksiyonlar ile kullanıcıların bu veriler ile etkileşim içinde olabileceği senaryolar oluşturmuştuk. BIM içeriklerinin gösterimine ek olarak bu fonksiyonların uygulamalar içinde konumlandırılması kullanıcıların yanlızca BIM verilerini incelemesini değil bu uygulamalar ile etkileşim kurmalarını sağlamaktadır. Örneğin bir önceki blog yazımdaki 3D Gelişim Alanı – Halk Katılımı uygulamasını ele alalım. Yeni inşa edilecek bir alandaki değişikleri halka üç boyutlu olarak sunmak, kullanıcı açısından bakıldığında yetersizdir. Fakat yeni inşa edilecek alanla ilgili değişiklikleri sunmanın yanı sıra bu değişikliklerin insanlar için uygun olup olmadığı ile ilgili bilgiyi de bir anket ile konum tabanlı olarak toplayabiliriz.

Bu blog yazısında da daha önce oluşturmuş olduğum iki adet örnek uygulamayı inceleyeceğiz. Bu uygulamalar inşaat ve proje yönetim süreçlerinde kullanılabilecek, tamamen örnek verilerden oluşturduğum uygulamalar.

*Uygulama geliştirme arayüzü olarak ArcGIS Experience Builder’ı kullandım. Buna ek olarak uygulamalara fonksiyon katmaları için ArcGIS Survey 123, ArcGIS Dashboards, ArcGIS Web AppBuilder gibi uygulamalar da kullanıldı.

Örnek Uygulamalar

İnşaat Yönetim Uygulaması

Bu uygulamayı bir senaryo üzerinde maddeler halinde inceleyelim. Örneğin mevcutta devam eden bir inşaat projesi bulunuyor ve yönetici bu proje üzerinde;

  • İnşaat genel ilerleme durumunu
  • Süreçlerle ilgili ilerleme durumunu, örneğin tüm binadaki kaba sıva henüz %60
  • Katlar ile ilgili ilerleme, hangi katta şuan hangi çalışma yapılıyor
  • Odalar ile ilgili ilerleme, hangi odada mevcutta kim ne iş yapıyor
  • Maliyet ile ilgili dökümler, ekipman için ne kadar harcanmış veya işçiler için ne kadar para harcanmış
  • Ekipmanlar ile ilgili güncellemeler, örneğin hangi iş makinası ne durumda

gibi süreçleri yönetici takip edebilsin.İlk olarak uygulamanın anasayfa görünümünü tasarlayalım. Anasayfa’da proje ile ilgili bilgiler, 3D model, katlar arasında geçiş yapılabilecek bir kat aracı, maliyet ile ilgili bilgiler, ilerleme ile ilgili bilgiler olsun.

İnşaat Yönetim Uygulaması Anasayfası

Anasayfa tasarımını tamamladıktan sonra iç kısımda bulunacak sayfaları tasarlayabiliriz. İnşaat yönetim uygulamasında iç kısımlarda oda bazında ilerlemenin görüntülenmesi ve hangi odada kimin çalıştığı gibi özellikleri konumlandırabiliriz.

İnşaat Yönetim Uygulaması Oda Bazında İlerleme ve Hangi Odada Kimin Çalıştığının Gösterimi

Odalar kısmında hangi odada hangi işlemin yapıldığını görüntüleyebilmekteyiz. Örneğin yukarıdaki görselde Laboratory 1 odasında duvarların örülmesi işlemi devam etmekte. Kaba sıva, ince sıva ve duvarların boyanması işlemlerinin henüz başlamadığını görüntüleyebilmekteyiz. Bu ekranda ek olarak kimin çalıştığını görüntüleyebileceğimiz bir açılır pencereyi de konumlandırabiliriz.

Hangi Odada Şuan Kimlerin Aktif Olarak Çalıştığının Gösterimi

Oda bazında çalışanların gösterimi, ilerleyişin takip edilmesi ve çalışanların şuanda ne işi yaptığının görüntülenmesi uygulamaya eklenebilecek önemli bir özelliktir. Uygulamanın yönetici tarafına isterlere göre çok fazla fonksiyon eklenebilir.

Sonraki aşamada ise asıl önemli nokta bu verilerin güncellenmesi, çünkü anasayfada bulunan maliyet dökümü, inşaat ile ilgili ilerleme, odalar ile ilgili bilgiler aslında bir veri tabanı üzerinden yönetilmektedir. Şimdi ise sahada bu güncellemeleri yapacak kişi için gerekli olan uygulamayı tasarlayalım. Bu uygulama birden fazla kişi için veri girişi yapılacak şekilde tasarlanabilir. Örneğin bir kişi odalarda kimlerin çalıştığını güncelleyebilmesi gerekirken diğer bir çalışan inşaat için gerekli olan kumun fişini ve fiyatını maliyet kısmına ekleyebilir. Veri tabanında yapılan güncellemeler kimin o veriyi oluşturduğunu ve güncellediğini de tuttuğu için karmaşıklığı da ortadan kaldıracaktır.

İnşaat Takip Uygulaması Veri Giriş Ekranı

Örneğin operatör sahadan oda ile ilgili duvarların örülmesi işlemini tamamlandıya çekerek kaba sıva çalışmasının başladığını açılır menüler ile veri tabanına girebilmektedir. İnşaat yönetim ekranında yönetici bu güncellemeyi direkt olarak  görüntüleyebilmektedir, çünkü tüm süreç aynı veri üzerinden ilerlemektedir. Aynı şekilde anasayfa da bulunan maliyet dökümü kısmında başka bir operatör alınan bir hizmeti veya materyali aynı bu ekran üzerinden girebilmektedir.

Çalışmaya ait video kaydı için buraya tıklayabilirsiniz.

Proje Takip Uygulaması

Bu örnek uygulamada devam eden bütün projeleri görüntüleyebilmek, projeden kimin sorumlu olduğu, kaç kişinin o projede çalıştığı, ilerlemeleri, maliyetleri inceleyebilmek için tasarlayalım. Bir önceki uygulamada olduğu gibi tasarım süreçlerinde kendi marka yüzümüzü yansıtabilir özgür bir tasarım gerçekleştirebiliriz.

Bu örnekte bir giriş sayfası tasarlayalım. Giriş sayfasında devam eden projelerin ve tamamlanan projelerin sayısını görebileceği şekilde tasarlayalım. Anasayfanın üst kısmına ise kullanıcının sayfalar arasında gezinme yapabileceği bir menü tasarımı yapalım.

Proje Takip Uygulaması Anasayfa

Bu web uygulamasının iç kısımdaki sayfalarında projeler ile ilgili detayların görebileceği şekilde tasarlayalım. Örneğin mevcutta devam eden projelerin 3D olarak görüntüleyeceği için projeye ait 3D modeli projeye ait ilerlemeyi, maliyeti ve çalışanları anasayfaya ekleyelim.

Proje Takip Uygulaması / Devam Eden Projeler

ArcGIS Online ve ArcGIS Enterprise ortamlarında Revit modellerini üç boyutlu olarak paylaşarak bu uygulamaları sizler de oluşturabilirsiniz. Bu blog serisinde BIM-GIS entegrasyonunu etkin bir şekilde kullanımı ile ilgili örnekleri kapsayan blog yazılarına yeni uygulamalar ile devam edeceğiz.

Esri Türkiye 2021

3D Sahne Katmanları

ArcGIS Platformunu kullanarak üç boyutlu içeriklerin oluşturulması, yönetilmesi, depolanması ve paylaşılması gibi süreçleri gerçekleştirebilmekteyiz. Örneğin ArcGIS CityEngine, ArcGIS Pro veya ArcGIS Drone2Map kullanarak üç boyutlu modeller oluşturabiliriz, ardından bu içerikleri verinin türüne göre bir GDB içerisinde veya bir sahne katmanı paketine dönüştürerek saklayabiliriz. Bir sonraki aşamada, üç boyutlu içerikleri web ortamında paylaşılarak web sahnelerinin ve web uygulamalarının oluşturulması bulunmaktadır.

Bu blog yazımda üç boyutlu içeriklerin web ortamında paylaşılması tarafında kullanılan Sahne Katmanlarından bahsedeceğim. Bu katmanlar, tek bir sahnede çok fazla miktarda üç boyutlu verinin görüntülenebilmesi için optimize edilmiş katman türleridir. Örneğin havadan çekilen fotoğraflardan üretilmiş bir nokta bulutu verimiz var ve biz bu veriyi kullanarak bir web tabanlı uygulama oluşturmak istiyoruz. Nokta bulutu verisini “.las” uzantısı ile ArcGIS Pro da görüntüledikten sonra bir sahne katmanı olarak web ortamında paylaşarak bir web sahnesinde görüntüleyebiliriz. Sonrasında web tabanlı uygulamamızı oluşturabiliriz.

Sahne katmanları 5 veri türünü desteklemektedir. Bu veri türlerini madde madde inceleyecek olursak.

3D Object Scene Layer

Bu sahne katmanı üç boyutlu olarak modellenen bina gibi nesnelerin paylaşılması için kullanılmaktadır. Genellikle büyük şehir modellerinin paylaşılması için kullanılır. Örneğin tüm Ankara’yı 3B olarak web tabanlı bir uygulama ile görüntülenebilmesini sağlamak istiyoruz. Bu noktada elimizdeki bina modellerini bir 3D Object Scene Layer paketine çevirerek ArcGIS Online veya ArcGIS Enterprise ortamında üç boyutlu bir web sahnesinde görüntüleyebiliriz. Paylaşılan bu 3B modeller içeriğe bağlı olarak dokularla veya renk sembolleri ile görüntülenebilmektedir.

3D Object Scene Layer Package

Building Scene Layer

Bu sahne katmanı BIM verilerini ArcGIS platformunda paylaşmamıza olanak sağlamaktadır. Ek olarak BIM modellerinin görüntülenmesi kısmında modeldeki katlar arasında geçiş yapılabilmesini sağlayan ek özellikler sağlamaktadır. Örneğin elimizde bir kütüphaneye ait BIM verisi bulunuyor. Biz bu veriden bir 3B web uygulaması oluşturmak istiyoruz. Uygulamada kullanıcılar 3B olarak modeli görüntüleyebilsin, katlar arasında geçişler yapabilsin, çalışma odalarını görüntüleyebilsin gibi özellikler eklemek istiyoruz. Bu bağlamda elimizde bulunan BIM modelini Building Scene Layer olarak paylaşarak uygulamayı oluşturmak için ilk adımı atabiliriz.

Building Scene Layer

Integrated Mesh Scene Layer

Mesh dosyaları tek bir modelden oluşan 3B verilerdir. Örneğin ArcGIS Drone2Map yazılımında havadan çekilen fotoğraflardan üretilen 3B Mesh Dosyası buna bir örnektir. Mesh dosyaları genel olarak dronelar ile üretilen 3B modellerdir. Integrated Mesh Scene Layer ile bu mesh dosyalarını bir web sahnesinde görüntüleyebilmekteyiz.

Integrated Mesh Scene Layer

Point Cloud Scene Layer

Bu sahne katmanı büyük hacimli, sembolojisi yapılmış ve filtrelenmiş nokta bulutu verilerinin görüntülenmesini sağlar. Lidar dahil olmak üzere birçok türde sensör verisinden elde edilen verilerin görüntülenmesi ve paylaşılması için optimize edilmiştir. Bu sahne katmanları 3B nokta bulutu içeriğinin paylaşılmasını sağlamaktadır

Point Cloud Scene Layer

Point Scene Layer

Büyük miktarda nokta verisinin web ortamında paylaşılması için kullanılan sahne katmanıdır. Örneğin çalışma alanında bulunan 10000 ağacı web sahnesinde görselleştirmek istiyoruz. Bu ister için Point Scene Layer kullanılabilmektedir.

Point Scene Layer

 

ArcGIS Online ve ArcGIS Enterprise ortamında paylaşılan bu sahne katmanları, üç boyutlu coğrafi içerikleri paylaşmak için kullanılan bir OGC* standardı olan I3S verilerinin katmanlarıdır.  I3S bir web servisi olarak çalışıyor ve .sahne katmanları bu web yayınının kaynak formatıdır.

Esri Türkiye 2021

ArcGIS 360 VR

ArcGIS 360 VR Web Uygulaması, masaüstünde, mobil cihazlarda ve sanal gerçeklik (VR) başlıklarında 360 VR deneyimi sağlamaktadır. 3VR, CityEngine sahnelerinin panoramik görüntülerinin VR ortamında görüntülenebilmesine izin veren bir dışa aktarım uzantısıdır.

3VR Galeri

3VR galerisi, Sanal gerçeklik ortamında, diğer kullanıcıların oluşturduğu sanal gerçeklik deneyimlerini görebildiğimiz ortamdır. Artık CityEngine ile üretilen 3VR uzantılı sahnleri web ortamında da görüntüleyebilmekteyiz.

Web uygulamasını kullanma

3VR’yi görüntülemek için VR, masaüstü veya mobil cihazları kullanabilmekteyiz. CityEngine ortamında oluşturduğumuz bookmarklar ve senaryolar, 3VR’ı daha fazla keşfetmemize olanak tanır. CityEngine yazılımında daha önceden tanımlanmış görünümlere gitmek için bakış açılarına tıklamamız yeterlidir. 3VR’da birden fazla senaryo olduğunda ise belirli alternatifleri görmek için VR başlığı veya kumandasını kullanarak senaryolar arasında geçiş yapabilmekteyiz.

Masaüstünde ve mobilde ekran deneyimi

Masaüstünde gezinmek ve etrafa bakmak için fareyi kullanabiliriz. Mobil cihazda gezinmek için cihazı hareket ettirmemiz yeterlidir.

ArcGIS 360 VR, elimizde bulunan üç boyutlu coğrafi içerikleri sanal gerçeklik ortamında deneyimleyebilmemizi sağlamaktadır. Bu sayede bir alan ile ilgili değişiklik yapmak istediğimizde alan ile ilgili önerilen gelişimleri senaryolar halinde sanal gerçeklik ortamında sunabilmekteyiz.

Senaryolara örnek vermek gerekirse örneğin bir üç boyutlu bina nesnesinin iç mekan görünümlerini sunmak istiyoruz. Senaryolarımızdan biri binanın iç mekan görünümünü kapsasın diğeri ise bina hakkında detaylı bilgiler sağlasın. Bu bilgiler binanın içerisinde bulunan borular elektrik ekipmanları ve diğer mekanik ekipmanlar olsun.

Bunun için 2 adet senaryo oluşturalım biri duvarların bulunduğu sadece iç mekan görünümü diğeri ise duvarların kaldırıldığı mekanik ekipmanların sunulduğu senaryo olsun.

ArcGIS 360 VR coğrafi içerikleri, tasarım içerikleri gibi çoğu veriyi sanal gerçeklik / panaromik gibi deneyimlere dönüştürebilmenizi sağlar.

Esri Türkiye 2021

Bu yazı için bir etiket bulunmamaktadır.